Mặc cho tính chất quan trọng của các liên hoan phim nhưng hầu hết các nhà làm phim độc lập lại không thật sự quan tâm đến phương thức tiếp thị chính họ đến với các liên hoan phim này một cách hoàn hảo.

Thông thường, các nhà làm phim tạo ra tác phẩm và khâu tiếp thị luôn là bước sau cùng sau khi quá trình biên tập hoàn thành hay là họ bỏ qua hoàn toàn hoạt động tiếp thị cho bộ phim. Đây là những sai lầm nghiêm trọng có thể hủy hoại một bộ phim hay, thậm chí là xuất sắc.

Hoạt động tiếp thị cho một bộ phim nên bắt đầu vào giai đoạn đầu khi làm phim. Thành công của một bộ phim phụ thuộc vào thể loại của bộ phim và tôi sẽ chưa xét đến vấn đề sáng tạo trong nội dung của bộ phim. Tin hay không tùy bạn, độ dài của một bộ phim sẽ quyết định rất nhiều đến thành công hay thất bại của phim đó tại liên hoan phim.

Trong công việc tiếp thị cho bộ phim gần đây nhất của tôi, qua việc thu thập dữ liệu về các bộ  phim đã tham gia tại hơn 30 liên hoan phim, tôi đã khám phá ra điều gì làm nên thành công của một bộ phim trong cuộc đua tại các liên hoan (nếu bạn muốn tự mình xem qua các dữ liệu này, xin mời ghé qua trang web của tôi: www.lathrios.com)

Điều mà tôi nhận ra đó là độ dài của một bộ phim chính là yếu tố tạo nên thành công cho phim đó tại các liên hoan. Độ dài phim sẽ quyết định nơi mà tác phẩm của bạn có thể được trình diễn, những hợp đồng phân phối mà bạn nhận được và thậm chí là phim của bạn sẽ được đề cử các giải thưởng.

Ở đây tôi không có ý bỏ qua yếu tố quan trọng của kĩ xảo, nhưng kĩ xảo bộ phim sẽ chỉ có thể toả sáng nếu nó được kết hợp một cách đúng đắn.

Điều này là như thế nào

Mặc dù có khoảng 600 liên hoan phim diễn ra hằng năm trên toàn cầu, nhưng đó có thể một thử  thách cho bộ phim của bạn tại liên hoan phim nếu nó không đáp ứng đúng nhu cầu của những người tổ chức liên hoan phim. Có nghĩa là yêu cầu các phim được điều chỉnh độ dài nhằm vừa khít với lịch trình của liên hoan phim.

Bao nhiêu là độ dài tốt nhất cho một bộ phim tham dự liên hoan? Nó còn phụ thuộc vào bộ phim mà bạn đang thực hiện, phim ngắn hay là phim truyện và còn phụ thuộc vào việc bạn có muốn giành giải thưởng hay không. Các liên hoan phim thường lập chương trình dựa vào độ dài chạy của các phim – phim ngắn và phim truyện. Có nhiều định nghĩa khác nhau về phim ngắn nhưng thông thường nó là bộ phim có độ dài dưới 40-45 phút. Một phim truyện thì có độ dài lâu hơn.

Các nhà tổ chức liên hoan phim thường chọn những phim dựa trên các tiêu chuẩn như: Khả năng PR cho liên hoan phim của họ, kỹ xảo và tính nghệ thuật, thông điệp của các phim này và chúng có thể được lồng vào thời khoá biểu của chương trình tại liên hoan hay không. Tiêu chuẩn cuối cùng này có thể làm thất bại một phim nếu phim này có độ dài không phù hợp.

Hầu hết các phim ngắn đều có độ dài dưới 10 phút nên các liên hoan phim hiếm khi lồng chiếu một phim có độ dài dài hơn 20 phút. Còn đa số phim  truyện đều có độ dài là 90 phút, nhưng độ dài phim tốt nhất phù hợp với lịch trình tiêu biểu tại liên hoan là từ 75 đến 152 phút.

Chủ yếu các giới hạn này đều theo lịch trình đã có sẵn. Các phim ngắn bị giới hạn bởi vì chúng đựơc trình chiếu trước một phim truyện hay được chiếu trong một chương trình với 5 hay có quá nhiều phim ngắn khác. Đúng như tên gọi của chúng, các phim ngắn thì phải được chiếu trong thời gian rất ngắn.Tệ hơn, trên thực tế, một phim ngắn có dài hơn có thể chỉ được phát như là một phần của của một chương trình gồm các phim ngắn khác bởi những gì mà khán giả sẽ xem suốt một phim ngắn dài 40 phút sẽ tạo thành một phim có độ dài chuẩn là 90 phút.

Cuối cùng, các nhà thực hiện chương trình thường không cho phép một phim ngắn chiếm toàn bộ thời gian của bất cứ chương trình chiếu phim ngắn nào. Điều này có nghĩa là có ít chỗ trống cho các phim ngắn có thời gian từ 25-40 phút trong lịch trình tại liên hoan. Thí dụ, năm nay, liên hoan phim Sundance chỉ chiếu 4 phim ngắn có thời gian dài hơn 25 phút trong tổng số 85 phim ngắn: Buyo, History of America, Kids and Money và la Corona.

Đối với các phim truyện dài, khán giả thường chờ đợi ít nhất là đến phút 75 của phim để có thể đánh giá và chấp nhận bộ phim đó, vì vậy các phim truyện có độ dài ngắn thường không có đại diện nào tại các liên hoan phim. Tuy vậy, quá nhiều bộ phim dài là thách thức cho những người thực hiện chương trình festival bởi vì khi chiếu một phim dài hơn 130 phút nghĩa là họ phải sử dụng hai thời gian biểu lồng chiếu tiêu chuẩn để chiếu một phim, nói theo cách khác, các phim dài hơn sẽ chiếm chỗ các phim khác mà đáng lẽ có thể được chiếu trong thời gian lồng chiếu thứ hai. Các bộ phim dài này cũng gây khó khăn cho người xem. Như chúng ta có thể chứng kiến, một khán giả có thể cảm thấy mệt mỏi, nhàm chán khi một phim có độ dài vượt hơn 2 tiếng.

Có những ngoại lệ đối với luật lệ trên, như bộ phim sử thi dài 540 phút ”Death in the Land of Escantos” (tạm dich:Cái chết tại vùng đất Escanto) của đạo diễn Lav Diaz đã được trình chiếu tại Liên hoan Phim Toronto năm 2007, nhưng đó chỉ là những ngoại lệ.

Trong số hơn 4500 phim được chiếu tại 33 liên hoan năm 2007, chỉ duy nhất 7% các phim ngắn được chiếu là có độ dài từ 25-40 phút, duy nhất 5% các phim truyện có độ dài hơn 130 phút và chỉ duy nhất có 11%  phim truyện được chiếu có độ dài ngắn hơn 75 phút.

Một đặc điểm thú vị dành cho thể loại phim ngắn đó là độ dài phim càng cao, phim càng có khả năng đoạt giải, điều này có vẻ nghịch lí. Mặc dù các phim này khó đoạt giải tại các festival phim, nhưng một khi chúng được trình chiếu với nét riêng, đặc biệt bởi độ dài của phim thì chúng có khả năng được chú ý đến.

Chất lượng và tính ảnh hưởng của các phim này cũng rất quan trọng để vượt qua các trở ngại thông thường tại festival đối với phim có độ dài hơi kì quặc. Yếu tố quyết định dường như nằm trong tiêu chuẩn 8 phút, và khả năng đoạt giải của các phim ngắn có độ dài cao thì càng lớn . Những phim có độ dài ít hơn 8 phút thì khả năng đoạt giải rất thấp mặc dù phần lớn các phim ngắn tại các liên hoan thường có độ dài như vậy.

Hiện tượng này càng đúng hơn đối với bộ phim tài liệu gần đây ”Freeheld” dài 38 phút mà tôi đã sản xuất. Năm 2007, bộ phim này làm chúng tôi ngạc nhiên khi đoạt giải Special Jury Prize (Giải Đặc Biệt từ Ban Giám Khảo) tại liên hoan phim Sundance. Sau đó, bộ phim này đoạt 14 giải và  đã giành giải “Best documentry Short subject” (phim tài liệu có chủ đề hay nhất) khi được đề cử tại giải Academy Award.

Các bộ phim dài thì khó mà đọat giải tại các liên hoan nhưng nếu chúng được chiếu thì chúng thường có khả năng đoạt giải cao.

Sự cân bằng giữa thời gian lồng chiếu và khả năng giành giải thưởng tốt nhất cho các phim ngắn dường như chỉ dao động từ 15 -18 phút. Độ dài đó thì không chiếm nhiều thời gian  trong khi vẫn làm tăng cơ hội đoạt giải. Độ dài tốt nhất để đoạt giải cho các phim truyện là khoảng 85 phút, nghĩa là giám khảo và khán giả tại liên hoan có khuynh hướng ưa thích các phim được biên tập chặt chẽ hơn là các phim sử thi dài lê thê. Không giống như các phim ngắn, muốn đoạt giải thì các phim truyện nên có độ dài phù hợp với lịch trình của festival.

Cắt độ dài của phim nhằm tranh giải tại các festival cũng có những bất cập khi các tác phẩm đoạt giải tại liên hoan thường không gây tiếng vang ngoài lề các festival phim. Ví dụ, các phim tài liệu ngắn được đề cử giải Oscar thường có độ dài ít nhất là 35 phút, mà độ dài phim như vậy lại thường không có khả năng đoạt giải tại những festival phim và Học Viện Nghệ Thuật Điện Ảnh sẽ không xét đến  bộ phim của bạn nếu bạn có phiên bản chế tác ngắn hơn hay dài hơn từ phiên bản tại festival.

Các nhà đài luôn thích các bộ phim có thể được chiếu trong nhiều giờ để có thời gian cho quảng cáo thường kéo dài đến 50 phút. Các công ty truyền hinh cáp như HBO và hệ thống International TV có thể linh động hơn nhưng phần lớn hợp đồng truyền hình thường chiếu phim có độ dài không phù hợp với các liên hoan phim. Vì thế, hãy sáng suốt để xem xét, nhu cầu lâu dài của bộ phim khi quyết định độ dài cuối cùng của phim và không để các yêu cầu từ các liên hoan phim thống trị quyết đinh sáng tạo của bạn.

Tôi sẽ kết thúc bài viết này với lời khuyên thận trọng. Độ dài của phim không phải là yếu tố duy nhất quyết định thành công của phim tại các liên hoan. Bạn cũng phải xét đến các yếu tố như: Kĩ xảo, nội dung, đạo diễn, diễn viên.

Tính cạnh tranh tại festival thì gay cấn, đặc biệt dành cho các liên hoan phim lớn, nơi mà hàng trăm bộ phim được trình chiếu mỗi năm và hàng ngàn nhà làm phim được vinh danh. Trong môi trường đầy cạnh tranh này, bất cứ điều gì mà nhà làm phim có thể thực hiện nhằm cải thiện những khó khăn thì nên được hoan nghênh.

Đối với những ai sáng tạo và cảm thấy lưỡng lự với lời khuyên này, tôi muốn nhấn mạnh rằng việc cắt bớt độ dài phim nhằm phù hợp với mục đích tiếp thị thường cải thiện nhiều phim độc lập nhưng chúng lại bị cắt quá nhiều. Đây chỉ là ý kiến của riêng tôi.

MatthewSyrett (Đỗ Thị Bích Liên – Công ty thương hiệu LANTABRAND – sưu tầm và lược dịch từ marketingprofs.com)