Năm 1999, một giáo viên người Anh Jack Ma thành lập trang web Alibaba.com tại một căn hộ nhỏ ở Hangzhoy, Trung Quốc. Alibaba.com phát triển phục vụ cho ba phân khúc thị trường chính: B2B (alibaba.com), B2C (china.alibaba.com) và C2C (taobao.com). Điều thiết yếu là trang web Albaba.com đã tạo nên một thị trường thương mại điện tử hiệu quả, rút ngắn khoảng cách giữa người mua và người bán. Tạp chí Forbes đã công nhận trang web Alibaba.com là “Best of the Web” trong 5 năm hoạt động.

Sự thành công của Alibaba.com là nhờ nó đã biết lấp đầy chỗ hổng thông tin khi trên thị trường đang thiếu những catalogue in ấn và các công cụ hỗ trợ giúp người mua và người bán tìm đến nhau. Alibaba.com nhanh chóng trở thành cầu nối trong dây chuyền sản xuất của thế giới, kết nối hàng trăm ngàn nhà máy và nhà cung cấp được gần nhau. Bên cạnh đó, Alibaba.com còn giúp các công ty nước ngoài có thể hiểu rõ hơn văn hóa Trung Quốc để thiết lập những thương vụ kinh doanh tốt hơn.

Theo một cách riêng biệt, Alibaba.com cho phép người mua và người bán liên hệ  trực tiếp với nhau nhưng lại hoàn toàn miễn phí cho họ. Lợi nhuận Alibaba có được chỉ từ việc thu phí từ khoản tiền bảo hiểm dựa trên lượng giao dịch và từ dịch vụ thu phí đảm bảo giống như dịch vụ Paypal.

Trang web Alibaba.com thống trị trên thị trường Trung Quốc đến năm 2003, khi công ty Mỹ eBay mua lại EachNet – đây là một trang web khác của Trung Quốc cũng hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử - với giá 180 triệu USD. Sự kiện này đã khởi đầu “cuộc chiến của những người khổng lồ”.

eBay được xem là một trong những thương hiệu hàng đầu thế giới với doanh thu năm 2004 đạt 3.27 tỉ USD. Quản lý cấp cao Meg Whitman của eBay tuyên bố rằng: “Thị trường Trung Quốc sẽ là thước đo thành công trong công việc kinh doanh của eBay trên thương trường”. eBay hứa hẹn sẽ chi 100 triệu USD trong năm nay để quảng cáo cho trang web của mình, đây quả là một con số khá ấn tượng nếu xét đến tổng doanh thu ròng của Alibaba trong năm 2004 chỉ là 68 triệu USD.

Vậy, ai sẽ rớt khỏi vị trí dẫn đầu trên thị trường Trung Quốc? eBay cơ bản là thương hiệu phục vụ khách hàng là người tiêu dùng, phát triển nhanh chóng dựa trên chi phí quảng cáo tối thiểu và nổi tiếng thông qua truyền miệng. Nhưng gần đây eBay đã tạo nên một số hình ảnh tiêu cực về thương hiệu của mình do việc tăng phí, đặt ra rào cản ngăn chặn dối trá giữa người mua và người bán và điều kiện hỗ trợ khách hàng xấu đi.

Trong thời gian đầu eBay phát triển mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc, thu hút hơn 61 triệu khách hàng Trung Quốc và chiếm khoảng 55% - 65% thị phần. Nhưng thị phần này về cơ bản vẫn chưa chắc chắn trong tương lai, mặc dù Whitman hy vọng rằng Trung Quốc sẽ trở thành thị trường lớn nhất của eBay trong 5 – 10 năm tới.

Năm 2002 eBay thất bại thảm hại tại thị trường Nhật Bản và buộc lòng phải rời khỏi thị trường này. Trang web của eBay tại Malaysia cũng chịu những giới hạn nhất định. (Tuy nhiên, eBay thực sự hoạt động tốt hơn tại một số thị trường quốc tế khác). Do đó, một bất lợi của eBay tại thị trường Trung Quốc là khả năng toàn cầu hóa. Tóm lại, eBay thiếu dịch vụ chi trả trực tuyến toàn cầu của Trung Quốc như Paypal.

Không lâu sau, câu chuyện trở thành cuộc cạnh tranh quyết liệt khi giữa tháng 8, Yahoo! trả 1 tỉ USD tiền mặt để có được 40% cổ phần của Alibaba.com – trở thành sự kiện nổi bật trên thị trường dotcom trong năm 1999.

Trong khi Yahoo! và eBay cạnh tranh quyết liệt lẫn nhau thì Google vẫn đang phát triển vững mạnh trên thị trường của cả hai. Thế là, ngay lập tức Yahoo! - Alibaba cho ra đời trang web 3721.com - một công nghệ tìm kiếm bằng ngôn ngữ Trung Quốc thu về cho Yahoo! 120 triệu USD trong năm vừa qua. 3721.com cạnh tranh trực tiếp với Baidu.com (đây là trang web đã làm tăng 350% lượng giao dịch qua mạng trên thị trường Mỹ trong ngày đầu tiên giới thiệu, đang được sở hữu bởi Google).

Các chuyên gia đang dự báo ai sẽ là người chiến thắng cuối cùng trong cuộc cạnh tranh khốc liệt này trên thị trường Trung Quốc. Standard Poor’s hạ điểm của eBay vì những tai tiếng không tốt, trong khi đó tạp chí Economist của Trung Quốc đang phê bình chiến lược dài hạn của Yahoo!. Giám đốc Yahoo!China đã phải thôi việc vì đã không nghĩ đến việc kinh doanh hiệu quả của Alibaba.com trong lĩnh vực thương mại điện tử ngay khi mới khởi đầu.

Cho đến ngày nay, Yahoo! và eBay đều đã làm phát triển việc kinh doanh rất tốt trên thị trường Trung Quốc và dự báo sẽ có tốc độ phát triển 80% hàng năm trong 3 năm kế tiếp. Tuy nhiên, như chúng ta đã thừa nhận thành quả làm việc của Meg Whitman và đội ngũ làm việc của anh, chúng ta sẽ đặt niềm tin trong chiến lược phát triển dài hạn của Yahoo!, bỏ qua việc nó đã trả rất nhiều tiền cho trang web Alibaba.com.

Hoạt động của Yahoo! dựa trên những kỹ năng cá nhân và các mối quan hệ (Yahoo! khởi đầu bằng việc thiết lập danh mục nhân sự trên Internet), do đó sẽ tạo được tiếng vang nhiều hơn trên thị trường Trung Quốc so với eBay – eBay trông đợi nhiều vào công nghệ máy tính. Khi Yahoo! biết kết hợp các năng lực của mình sẽ giúp người mua và người bán nhanh chóng tìm và bán sản phẩm một cách dễ dàng.

Hoạt động PR tại Châu Á nhìn chung là rất hạn chế, nhưng Jack Ma đã hiểu cách thức sử dụng hoạt động truyền thông hiệu quả hơn bất cứ một người Châu Á nào. Hãy nghe lời quảng cáo trên trang web của Yahoo! “Chúng tôi đang theo sát Baidu.com để tranh giành vị trí số 1 tại thị trường Trung quốc. Nhưng khi chúng tôi quan tâm đến thị trường thì Google đã trở thành quá khứ”.

Yahoo! eBay và Goolge vẫn đang tiếp tục cuộc chiến cạnh tranh đầy khốc liệt trên thị trường online lớn nhất thế giới này.

Thanh Thảo – Công ty Thương Hiệu LANTABRAND – sưu tập và lược dịch từ brandingasia.com