Trong những ngày vừa qua, cả thế giới lên cơn sốt với sự xuất hiện trở lại của một cậu thiếu niên gầy gò, với mái tóc bù xù và chiếc thẹo hình tia chớp ở giữa trán. Hàng ngàn người rồng rắn nối đuôi nhau trước cửa các tiệm sách trông chờ được sở hữu quyển sách về cậu bé này, ngay cả các em nhỏ cũng ngày đêm miệt mài bên quyển sách dày cả nghìn trang như quyển tự điển bách khoa. “Harry Potter đã trở lại!!!” Đó là tất cả những gì người ta kháo nhau ngày 16/7.

Trên thế giới ngày nay, không ai là không biết đến cậu bé phù thủy nổi tiếng này. Mọi thứ xoay quanh Harry Potter đều có thể xem là những sự kiện đình đám. Sau 6 tập sách trong một series 7 tập, con số bán ra đã lên đến xấp xỉ 250 triệu bản, đưa bộ sách dành cho những người từ 7 tuổi đến 77 tuổi này vào vị trí thứ 3 trong số những tác phẩm bán nhiều nhất mọi thời đại, chỉ xếp sau quyển Kinh Thánh (2.5 tỉ bản) và The Thoughts of Chairman Mao (800 triệu bản), và được dịch ra 61 thứ tiếng khác nhau trong đó có Việt Nam, Pháp, Hoa, Do Thái, Swahili, Ukraine và cả những phiên bản bằng tiếng Latin, Hy Lạp cổ đại và Gaelic.

Bên cạnh đó, những thước phim do Warner Bros tái hiện lại cuộc đời đầy biến động của cậu bé phù thủy cũng trở thành những bộ phim ăn khách nhất hơn 1.6 tỉ USD doanh thu trên toàn thế giới, bên cạnh đó là hơn 700 triệu USD từ DVD, video và các bản quyền phát hành khác. Ngoài ra còn có vô số các sản phẩm ăn theo khác như bánh kẹo, huy hiệu, móc chìa khóa, game và cả mắt kính. Người ta ước tính rằng thương hiệu Harry Potter có giá trị đến 4 tỉ USD. Điều này đồng nghĩa rằng người mẹ trẻ ly dị phải sống nhờ vào trợ cấp xã hội, đã từng ở trong căn nhà không có lò sưởi ngày nào, giờ nghiễm nhiên trở thành tỉ phú và là một trong những phụ nữ giàu có nhất Anh quốc.

Bên cạnh mặt doanh thu, bộ sách Harry Potter còn có những ảnh hưởng sâu rộng khác đến đời sống văn chương của mọi người. Toàn bộ sách thiếu nhi giờ đã trở thành “văn học dành cho thiếu nhi” nhờ vào sự xuất hiện của một cậu bé tuổi teen, và hơn thế nữa: Số lượng học sinh đăng ký vào trường nội trú đã tăng vọt sau khi trẻ em làm quen với Harry Potter, còn các giáo viên dạy tiếng Anh đánh giá tác phẩm Harry Potter đích thực là công cụ lý tưởng giúp người nước ngoài học tiếng Anh có thể dễ dàng nâng cao khả năng đọc hiểu của mình bởi văn phong và ngôn ngữ của tác phẩm và các bậc phụ huynh của những học sinh có học lực kém cũng tán đồng với ý kiến trên. Ngoài ra, còn phải kể đến là việc chim cú, con vật ăn đêm đã từng bị xem là mang đến điềm xui xẻo giờ trở thành vật nuôi phổ biến trong nhà bất chấp sự giận dữ của những người thuộc hội Bảo vệ thú vật và thứ ngữ-vựng-Potter như Quidditch (môn thể thao phù thủy chơi bằng chổi bay), Muggle (người bình thường không có pháp thuật), gia tinh, món Ăn vặt cúp cua, hay những cụm từ như Kẻ-mà-ai-cũng-biết-là-ai-đấy… nhanh chóng trở thành một thứ ngôn ngữ chung của tất cả các fan Harry Potter.

Có thể nói Harry Potter là thương hiệu văn hoá được xuất khẩu thành công nhất của xứ sở sương mù ngang ngửa với bộ tứ huyền thoại The Beatles hay chàng điệp viên tài hoa James Bond. Chiếc thẹo hình tia chớp khiến cậu bé Harry trở nên nổi tiếng từ khi mới 1 tuổi trong khắp thế giới phù thủy đã trở thành một logo bất hủ cho cậu trong thế giới Muggle của chúng ta ngày nay, sánh ngang hàng với logo của Nike, Coke hay McDonald’s.

Nhiều người cho rằng Harry Potter là một hiện tượng nhất thời và sẽ chóng tàn thôi nhưng đối với một số đông khác, đây là một sự chấn động lớn để lại một dấu ấn không phai trong nền văn học Anh nói riêng, và văn học thế giới nói chung. Mặc dù có nhiều ý kiến khen chê khác nhau về tác phẩm nổi tiếng này, nhưng thật sự mà nói, đã lâu lắm rồi mới có một hiện tượng văn học như Harry Potter, và hiếm có tác phẩm nào thật sự là dành cho các đọc giả từ 7 tuổi đến 77 tuổi như bộ truyện này. Trước Harry Potter, người Anh đã có Chúa tể những chiếc nhẫn của J. R. R. Tolkien rất thành công. Vẫn câu chuyện về một thế giới khác tồn tại song song với thế giới loài người, vẫn là cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác, giữa các nhân vật thuộc nhiều chủng tộc khác nhau như người lùn Hobbit, nòi tiên, v.v. với bọn quái vật hung ác dã man, và công bằng mà nói, tính nghệ thuật, văn phong và sự sáng tạo tưởng tượng của Tolkien hoàn toàn phong phú hơn tác giả J. K. Rowling rất nhiều lần và bộ phim cùng tên chuyển từ tác phẩm của ông cũng đã giành được giải Oscar trong khi bộ phim Harry Potter thì chưa. Nhưng thật sự, so với trẻ em và người nước ngoài học tiếng Anh, bộ truyện Chúa tể những chiếc nhẫn của Tolkien khó đọc hơn Harry Potter nhiều. Có thể Rowling không bì được với Tolkien vể thủ pháp nghệ thuật hoặc ngôn ngữ giàu sức gợi nhưng bà đã thành công hơn ông ở giọng văn trong sáng và dễ hiểu, dễ nhớ với mọi đối tượng người đọc.

Tuy nhiên thành công của Harry Potter không chỉ dừng lại trong phạm vi văn học, đó còn một câu chuyện thần kỳ về nghệ thuật xây dựng và quảng bá thương hiệu, xứng đáng làm cho các chuyên gia thương hiệu phải ngã mũ cúi chào.

Xét về mặt thương hiệu, Rowling là một nhà quản trị thương hiệu đại tài. Không những sáng lập ra một trong những thương hiệu phù thủy mạnh nhất mọi thời đại, bà còn là người thuyền trưởng vững vàng đưa thương hiệu Harry Potter vượt qua những đợt sóng dữ từ những nhà phê bình, sự xung khắc tôn giáo với những người quá khích và thay đổi những định kiến của xã hội về phù thủy.

Tất cả những gì thương hiệu Harry Potter có được đều khiến cho những thương hiệu hàng đầu khác phải ghen tị. Một mức độ nhận biết sâu rộng được sự trợ giúp từ chiếc thẹo hình tia chớp thần kỳ và những ngôn từ rất đặc trưng mà khi nghe qua ai cũng biết đó là ngôn ngữ Harry Potter. Lòng trung thành của đọc giả dành cho cậu bé phù thủy này cũng là một vấn đề đáng bàn. Chỉ cần nhìn qua dòng người rồng rắn nối đuôi nhau trước các nhà sách mỗi khi có một tập sách Harry Potter mới xuất bản cũng đủ hiểu rằng, cho dù có phải chờ đợi bao lầu đi nữa thì việc sở hữu được tập sách này là một đặc quyền đặc lợi của các khách hàng lớn bé. Và chắc hẳn rằng không một cậu bé 15 tuổi nào trên thế giới lại có được nhiều website và fan club về mình như Harry Potter. Thành công của thương hiệu Harry Potter còn được thể hiện qua sự đam mê của khách hàng dành cho thương hiệu. Hình ảnh những người thuộc mọi lứa tuổi say sưa dán mắt vào từng dòng từ chữ trong tập sách và hăng say bàn luận những tình tiết trong truyện là một minh chứng hiển nhiên nhất.

Do đâu Harry Potter trở thành một thương hiệu mạnh như vậy? Các thương hiệu trong thế giới phi pháp thuật của chúng ta thường hướng đến từng phân khúc khách hàng nhất định. Nước ngọt Pepsi được xem là “sự lựa chọn của thế hệ mới” dành cho những người trẻ tuổi sành điệu, thời trang Ralph Lauren là một thương hiệu cao cấp của giới thượng lưu lắm tiền nhiều của. Và giữa một rừng văn học được chia theo từng độ tuổi nhất định, Harry Potter hoàn toàn khác. Harry Potter là thương hiệu của tất cả mọi người, mọi giới, mọi tầng lớp. Một quyển sách bìa cứng giá khoảng 30 USD không phải là quá cao đối với các nước Anh, Mỹ, còn với những khách hàng ít tiền hơn, đã có sách giảm giá, sách đọc rồi được rao bán trên amazone.com hay eBay! Tuy nhiên, giá cả chỉ là yếu tố rất nhỏ. Yếu tố lớn nhất tạo nên thành công ngày nay cho thương hiệu Harry Potter là do nội dung của tập sách. Vẫn là cuộc chiến dai dẳng giữa cái thiện và cái ác, nhưng lồng vào đó là những tình tiết sôi động, hài hước của những cô cậu bé phù thủy nhí, những tình cảm gia đình, tình bạn bè, thầy trò sâu đậm. Quan trọng hơn hết là một chút ma thuật thần bí biến Harry Potter thành một câu chuyện cổ tích hiện đại. Thế giới của Harry Potter là thế giới mơ ước của trẻ em với những sinh vật huyền bí và những bùa phép thần kỳ, với người lớn, đó là một thế giới đã bị lãng quên từ lâu, là những giấc mơ cổ tích bị chôn vùi trong những lo toan bộn bề của cuộc sống. Triết lý giản đơn nhưng sâu xa về cuộc sống, về tình cảm gia đình, thầy trò, bè bạn trong từng tập truyện là cầu nối giữa cộng đồng pháp thuật với thế giới con người.

Ngoài ra, tác phẩm Harry Potter có bố cục rất chặt chẽ. Sự thống nhất giữa những bí ẩn đang cần giải đáp, những đoạn cao trào, những tình tiết gây cấn và khép lại với những lời giải đáp. Người đọc luôn luôn hồi hộp chờ đợi kết cuộc của cuộc đấu giữa Harry Potter và Chúa tể hắc ám Voldermort, hay thắc mắc về nhân vật Sirius Black hoặc bí ẩn trong Hầm chứa bí mật là gì? Mỗi tập truyện Harry Potter hứa hẹn mang đến những lời giải đáp bất ngờ nhất, lý thú nhất mà không một ai có thể tưởng tượng được. Đó chính là cam kết mà thương hiệu Harry Potter luôn luôn thực hiện với những đọc giả trung thành của mình.

Tuy nhiên vẫn còn đó những lời chỉ trích, phê bình nội dung tác phẩm Harry Potter, đặc biệt là từ những tín đồ tôn giáo quá sùng đạo hoặc từ những nhà phê bình văn học, cho rằng Harry Potter là một mớ nhảm nhí những câu chuyện phù thủy lừa bịp trẻ em, nội dung phi tôn giáo và văn phong rẻ tiền. Trước sự công kích đó, tác giả Rowling vẫn bình thản sáng tác với ngòi bút càng ngày càng điêu luyện hơn và nội dung càng hấp dẫn hơn như một lời đáp trả những sự phỉ báng này.

Không những là một văn sĩ và một nhà quản trị thương hiệu đại tài, Rowling cũng rất cao tay trong công tác tiếp thị và quảng bá cho thương hiệu Harry Potter. Không gì có thể kích thích trí tò mò của người đọc bằng những thông tin úp úp mở mở kiểu như “đây sẽ là một tập truyện gay cấn nhất từ trước đến giờ”, hoặc “sẽ có một nhân vật quen thuộc bị giết trong tập 6”, khiến cho người ta mải mê đoán già đoán non và rồi háo hức chờ ngày sách ra lò. Trong thời gian chờ đợi, những fan trung thành của Harry còn được dịp “thưởng thức” ngón nghề tiếp thị của tác giả qua các mẩu tin nho nhỏ đại loại như “khi đang viết tập 5, tác giả Rowling đã bật khóc vì mình phải giết chết một nhân vật chính trong tập này”, hoặc “đoạn cuối của tập 4 khủng khiếp đến nỗi tác giả hoảng sợ phải ngưng viết vài ngày” hay “hôm nay tác giả tuyên bố đã hoàn thành bản thảo của tập mới nhất trong loạt truyện Harry Potter”, v.v. và v.v. Ngoài ra, Rowling còn biết tận dụng những công cụ khuyến thị và quảng bá rất hiệu quả như kết hợp ký tặng sách, đọc sách và trả lời những câu hỏi của các đọc giả về nội dung tác phẩm, tổ chức họp báo, và đặc biệt trong đợt phát hành tập 6 này còn có tiết mục gặp gỡ những người mang tên Harry Potter và chia sẻ những gì họ đã trải qua khi bỗng dưng trùng tên với một phù thủy hay giao lưu tặng sách cho những ai đoạt giải trong cuộc thi viết kiểu Harry Potter-và-tôi hay Harry Potter-trong-tôi…Thông thường, ngay khi những gì thuộc về Harry Potter vừa tạm thời lắng xuống, lập tức sẽ có một mẩu tin nho nhỏ trên các tờ báo lớn nhỏ đủ cỡ để nhắc nhở mọi người rằng cơn sốt Harry Poter vẫn chưa thực sự hạ nhiệt.

Harry Potter, “đứa bé sống sót” ngày nào dưới quyền phép của tên phù thủy đại gian ác của mọi thời đại, giờ là một thương hiệu mạnh hàng đầu trên thế giới. Mặc dù câu chuyện về cậu bé này sớm muộn cũng sẽ đi đến hồi kết nhưng thương hiệu Harry Potter và logo hình tia chớp sẽ còn tồn tại trong một thời gian khá lâu qua những bộ phim, những trang sách và vô số những sản phẩm ăn theo khác như bánh kẹo, đồ chơi, quần áo, cặp sách, mũ nón, huy hiệu, video game... Có thể nói rằng ngày nào trẻ em trên thế giới vẫn còn tin vào phép thuật và những điều kỳ diệu thì ngày ấy Harry Potter vẫn sống.