Không ai còn xa lạ với những sản phẩm điện tử của tập đoàn Sony lừng danh. Cách đây 14 năm, Tập đoàn này đã vào Việt Nam liên doanh cùng Vietronics Tân Bình, lập nhà máy sản xuất ti vi và đồ điện tử tại Việt Nam. Mới đây, đại diện nhà máy Sony tại Việt Nam thông báo sẽ đóng cửa nhà máy này trong tháng tới.

Trong làm ăn, việc thu hẹp sản xuất, đóng cửa nhà máy, kể cả phá sản đi chăng nữa cũng là chuyện bình thường. Nhưng mọi việc đều có nguyên nhân, thậm chí rất nhiều nguyên nhân. Có nguyên nhân chính, nguyên nhân phụ, nguyên nhân bên trong, bên ngoài, nguyên nhân nên nói ra và không nên nói ra.

Nguyên nhân đóng cửa nhà máy được Sony giả thích rằng do thị trường không có nhu cầu và nhà cung cấp không cung cấp thiết bị, linh kiện nữa. Còn nguyên nhân nào nữa không thì dư luận có nhiều đồn đoán.

Có lẽ phải quay lại quá khứ cách đây 14 năm, khi liên doanh Sony Việt nam được thành lập. Với chính sách đầu tư nước ngoài thông thoáng của nhà nước, liên doanh này cũng được hưởng nhiều ưu đãi, trong đó có ưu đãi về thuế. Mục đích thu hút đầu tư nước ngoài không chỉ vì chúng ta cần tiền mà cái quan trọng không kém là công nghệ sản xuất, quản lý tiên tiến mà người nước ngoài mang đến.

Thế nhưng, sau thời gian dài làm ăn, người ta thấy Sony Việt nam mới chỉ đầu tư xấp xỉ 16 triệu USD để đổi lấy sự béo bở của thị trường nội địa, với sức mua dồi dào và chính sách bảo hộ sản xuất trong nước cực kỳ hấp dẫn.

Cụ thể, nhà nước đã đánh thuế cao các mặt hàng điện tử nhập khẩu nguyên chiếc nhằm tạo điều kiện cho ngành này trong nước phát triển. Có thể nói nhiều nhà đầu tư nước ngoài trong đó có Sony đã tận dụng tốt cơ hội này. Khi Việt Nam gia nhập WTO, việc dùng chính sách thuế để bảo hộ sản xuất trong nước phải dần được gỡ bỏ và đương nhiên khi lợi thế vè thuế không còn, thì nhà đầu tư rút lui là điều dễ hiểu.

Có chuyên gia gọi việc đóng cửa nhà máy Sony tại Việt Nam là sự rút lui để lại đằng sau 200 công nhân mất việc làm, một nền công nghiệp điện tử không phát triển đựoc gì, và một khoảng trống kinh nghiệm cần được lấp đầy. Chính vì vậy người ta cho rằng Sony chỉ lợi dụng chính sách ưu đãi về thuế khi đầu tư, chứ không hề có sự chuyển giao công nghệ tiên tiến.

Trong thời gian tới, cùng với lộ trình hội nhập toàn diện vào WTO, sự bảo hộ sẽ không còn với nhiều ngành sản xuất khác. Việc Sony và có thể nhiều đại gia khác rút lui, thay đổi chiến lược kinh doanh có thể sẽ xảy ra và là câu chuyện đã rồi.

Biết cũng không thể dùng biện pháp hành chính mà can thiệp như thói quen lâu nay chúng ta vẫn làm, bởi làm ăn với nước ngoài không phải là chuyện đơn giản. Hiện nay và sắp tới đầu tư nước ngoài sẽ chảy vào Việt Nam rất mạnh và câu chuyện Sony bây giờ phải được nhìn nhận như một bài học.

Từ liên doanh theo tỷ lệ vốn là bên Việt Nam 30% bên nước ngoài 70%, sắp tới sẽ trở thành liên doanh 100% vốn nước ngoài khiến chúng ta liên tưởng tới vụ “thôn tính” ngoạn mục của một đại gia nước giải khát cách đây chưa lâu. Khi đó, chỉ bằng thủ thuật cố tình thua lỗ mà bên nước ngoài đã gạt bỏ nhẹ nhàng đối tác Việt Nam ra khỏi liên doanh.

Sau câu chuyện Sony và ngành điện tử sẽ là ai nữa đây? Có thể là ngành sản xuất ôtô trong nước nữa chăng?

Theo Vietnamnet