Tiện dụng sẽ thắng

Mới và thú vị nhất là chuyện xoay quanh chiếc mũ bảo hiểm. Sau khi có quyết định của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia về việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người ngồi trên xe máy khi ra ngoài vùng đô thị, mọi người (nhất là giới nữ) ngán ngại nhất là chuyện... cất mũ. Dừng xe lại, treo móc ở trước xe hay trên tay lái có thể dễ bị mất. Chẳng lẽ đi đâu cũng phải kè kè... ôm cái “nồi cơm điện”.

Nhà sản xuất xe chính hãng thì ở tận bên... Nhật Bản, Trung Hoa. Khó mà tiếp cận để kiến nghị họ bổ sung thiết kế xe cho phù hợp với điều kiện Việt Nam. Yêu cầu kiểu dáng, thiết kế mũ lại càng không thể vì nó phụ thuộc vào độ an toàn (theo tiêu chuẩn quốc tế) đã được kiểm định. Người đi xe muốn tự “cải biên”, cách hay nhất có thể là sắm thêm một... ổ khóa nhỏ móc vào dây đeo! Như vậy vừa tốn thêm tiền, vừa tốn thời gian!

Cũng may là chiếc xe máy lưu hành ở Việt Nam, ngoài động cơ, đa phần các phụ tùng đều đã được... nội địa hóa. Trong “vướng bận” về tăng phần tiện dụng cho chiếc mũ bảo hiểm, một cơ sở cơ khí ở Chợ Lớn chuyên gia công các chi tiết phụ về bù lon, gá đỡ yên cho xe máy đã có một sáng kiến khá độc đáo.

Nhà sản xuất làm thêm cho chỗ gắn yên xe (trên bình xăng lớn) một lá thép nhỏ uốn cong. Nó hoàn toàn dấu mình dưới đầu hông yên. Dừng xe lại, mở khóa yên bật lên, có thể cởi mũ bảo hiểm móc đai sắt của dây deo vào, chiếc mũ áp sát vào khoảng lõm dưới bình xăng trên thành xe. Muốn lấy mũ, chỉ mở khóa bật yên lên như khi đổ xăng. Chi tiết cải tiến này có thể nói là kịp thời và vô cùng độc đáo, được các nhà NK, lắp ráp xe máy, đầu tiên là Vũng Tàu Shihanco hoan nghênh đặt hàng. Đáng tiếc là cải tiến hữu ích này được thực hiện ở một khâu “gia công” nên cơ sở sản xuất chưa có thương hiệu khó có thể nhanh chóng đăng ký sở hữu độc quyền.

Nhưng có khi làm nhà sản xuất thua thiệt

Chuyện thứ hai đáng được suy ngẫm là một vật dụng mà hàng ngày ai cũng phải dùng tới. Đó là cây viết. Đặc biệt là cây bút bi. Một doanh nghiệp có tiếng ở TP HCM sản xuất mặt hàng này đã được hưởng ưu đãi dành cho “sản phẩm công nghiệp chủ lực”. Bút bi của các doanh nghiệp trong nước gần như đang chiếm lĩnh thị trường trong nước (doanh nghiệp có tiếng nọ tự hào chiếm đến 70% thị phần). Bút bi Việt Nam đủ màu, nhiều kiểu dáng đẹp và giá bán khá rẻ, chỉ từ 1.000- 1.500 đ/cây. Qua nhiều nghiên cứu cải tiến, mực viết bút bi trong nước cũng đã khá tốt, ít bị tắc nghẽn giữa chừng và không còn bất ngờ tuôn thấm mực làm bẩn áo nữa. Thế nhưng có điều ai cũng nhìn thấy là có những cây viết là hàng xịn, hàng NK với hộp đứng khá đẹp vẫn được ưa chuộng làm... quà tặng.

Nhiều hãng sản xuất (như các hãng bia, dầu nhớt...) vẫn còn lựa chọn cây bút làm quà tặng... khuyến mãi. Giá một cây bút ngoại cũng không đắt lắm nhưng người được tặng quà đều rất thú vị bỡi lẽ nó... tốt hơn hàng nội. Tốt ở chỗ nào? Đại diện một giới sử dụng nhiều bút là một thầy giáo nhận xét hơn ở chỗ cái nắp. Dắt vào túi áo, khi cúi người xuống, cây viết ngoại không dễ bị rớt mất như hàng nội.

Chi tiết nhỏ này xem ra không chỉ riêng là nỗi băn khoăn của các nhà sản xuất Việt Nam. Nhiều hãng làm bút bi nước ngoài cũng đã nghiên cứu chế tạo riêng một chỗ dắt túi cho nắp cây bút. Cái chi tiết vòng tròn bằng nhựa dẻo với chỗ dắt túi khá ôm này có thể tháo rời ra, gắm vào làm chỗ dắt bền bỉ cho những cây viết có cái nắp “dỏm”!

Cái nắp viết dắt túi là “chuyện nhỏ”, vậy sao các nhà sản xuất Việt Nam không nghĩ cách cải tiến mẫu mã để cây viết được bền với người sử dụng? Chuyện khó nói này đã được một nhà sản xuất viết thổ lộ. Cây bút bi giá khá rẻ. Điều quan trọng với người tiêu dùng là mực tốt, còn với người sản xuất là bán được nhiều hàng. Một cây bút có 1.000 đ, dắt túi bị rớt thì mua cây khác, cũng không sao (!?). Cách nghĩ này xem ra cũng có phần đúng với một số loại hàng hóa tiêu dùng được sản xuất công nghiệp: hàng hóa phải rẻ, xài nửa chùng có thể vứt, thay mới. Giới xài viết “xịn” tính ra vẫn chỉ là “bát” so với phần “mâm” là giới tiêu dùng bình dân nên không thể “tham bát bỏ mâm”.

Qua ví dụ về 2 chi tiết được nêu, nhà sản xuất chỉ có mục tiêu “nhanh, nhiều, tốt, rẻ” có khi sẽ phải trả “học phí” khá đắt nếu có một đối thủ cạnh tranh sản xuất hàng thêm vào được các yếu tố “bền, tiện dụng” phù hợp với tâm lý tiêu dùng của đa số người Việt Nam.

Huỳnh Hạnh
(Vneconomy)