Đó là anh Chen Tianqiao, mấy năm gần đây luôn có mặt trong Top 25 nhân vật giàu nhất Trung Quốc - theo điều tra của tạp chí kinh tế Forbes, Mỹ. Chen là sáng lập viên kiêm Tổng giám đốc Shanda Interactive, công ty chuyên về trò chơi điện tử trực tuyến, khác với đồng nghiệp cùng ngành, anh không  là  gamer mà là doanh nhân thực thụ. Và anh đã phát hiện ra thị trường đầy tiềm năng chưa được ai nhìn thấy.

Vua Game trực tuyến Trung Quốc

Năm 1995, Chen Tianqiao là một trong số 18 sinh viên đầu tiên tốt nghiệp trước thời hạn của Đại học Fudan tại Thượng Hải. Sau vài năm làm việc ở một công ty quốc doanh, Chen bắt đầu khởi nghiệp riêng. "Ở đất nước chúng tôi, mọi người đều có tham vọng trở thành quan chức nhà nước để có quyền chức và như thế hưởng nhiều quyền lợi hơn. Nhưng tôi đã tự nhủ với mình rằng: chỉ 5 năm nữa thôi, tôi sẽ có cơ hội lớn làm giàu ở thị trường này. Lúc ấy, tôi chưa hình dung ra đầy đủ đó là thị trường nào, nhưng tôi linh cảm được điều ấy sẽ xảy ra".

Cùng với vợ và người em trai, anh lần lượt trải qua nhiều công việc làm ăn, từ sản xuất video game, qua phim hoạt hình đến phát triển mạng thông tin cộng đồng và chỉ đến năm 2001 mới phát hiện rằng game trực tuyến sẽ bám chắc và phát triển mạnh cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin tại Trung Quốc (TQ).

Vét hết số vốn còn lại của Shanda là 300.000 USD, anh mua quyền kinh doanh một trò chơi trên mạng của một nhà sản xuất Hàn Quốc. "Tôi hiểu rằng nếu sau 3 tháng mà không sinh lợi thì xem như Shanda phá sản hoàn toàn. Nhưng chỉ sau 2 tháng, chúng tôi đã thu hồi vốn và bắt đầu có lãi. Hóa ra đồng bào của chúng tôi rất mê game trực tuyến, trong khi tất cả các nhà đầu tư phương Tây lại rất ngại nhảy vào lĩnh vực này vì sợ tin tặc và sao chép lậu".

Ngay bây giờ, tìm ra được một dàn Xbox hay dàn PlayStation tại TQ chẳng phải là chuyện dễ, khi các phần mềm trò chơi video bị sao chép lậu mà tiêu thụ với giá cực rẻ lại là chuyện quá bình thường. Chen đã vượt qua được trở ngại chính này bằng cách cung cấp miễn phí các phần mềm game do Shanda sản xuất và chỉ tính tiền kỳ thủ khi họ truy cập vào mạng để thi thố tài năng với các kỳ thủ ở khắp năm châu bốn bể. Để thu được ngay tiền chơi game trực tuyến, anh nghĩ ra cách bán thẻ cào, không khác gì thẻ cào điện thoại di động trả tiền trước.

Tính đến cuối năm 2002, Shanda đã đạt doanh thu 42 triệu USD, lãi ròng 17 triệu USD. Vào bất cứ giờ phút nào cũng có trung bình khoảng 280.000 kỳ thủ xung trận trên mạng. Sang đến năm 2004, với 8 trò chơi chính và 1,2 triệu game thủ chơi cùng lúc, Shanda là công ty kinh doanh game trực tuyến lớn nhất Trung Quốc. Đối thủ mạnh nhất của Shanda là NetEase chỉ thu hút cùng một lúc trong ngày được 230.000 người. Kết quả là vào tháng 5 vừa qua, Shanda đã lần đầu phát hành cổ phiếu, giá cứ tiếp tục tăng. Chen và vợ nắm giữ khoảng 40%, tức họ đang có tài sản trị giá 680 triệu USD. Năm nay anh mới 31 tuổi.

Trụ sở chính của Shanda tại Thượng Hải trông hiện đại nhưng thân thiện với người sử dụng như một khu phức hợp căn hộ cao cấp dành cho các gia đình khá giả ở California. Treo dài theo 4 tầng lầu là bảng khẩu hiệu "Chân bám trụ vào Trung Quốc với toàn châu Á áp lưng, chúng ta quyết trở thành công ty truyền thông tương tác hàng đầu thế giới".

Chen tâm sự rằng anh đã lấy kinh nghiệm phát triển cơ ngơi của Walt Disney để làm tấm gương soi cho mình. "Nếu Disney đã nhanh nhạy nắm bắt các công nghệ mới ở nhiều lĩnh vực để trở thành kẻ chiến thắng lớn, thì Shanda cũng có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ trò chơi điện tử qua phim hoạt hình, phim truyện đến các loại hình giải trí khác ứng dụng với máy tính cá nhân, thiết bị điện tử trợ lý cá nhân và điện thoại di động và truyền hình".

Để phát triển bền vững, anh cần có một phụ tá thật tài giỏi và có nhiều kinh nghiệm chuyên ngành công nghệ thông tin. Tháng 2.2004, anh đã tranh thủ "săn đầu người" với thành tích là kéo Tang Jun về làm chủ tịch Shanda. Tang Jun từng là chủ tịch Microsoft China!

Nhưng cũng thừa biết sức người sức ta, anh nhấn mạnh: "Ở Trung Quốc không có Bill Gates, vì trên toàn thế giới chỉ có một Bill Gates mà thôi và chúng tôi rất nể trọng Bill Gates ấy. Ông ta là một người hùng. May ra thì trong 20 năm nữa, chúng tôi mới có một người có thể sánh bằng Bill Gates".

Chàng họ Wang thứ nhất

Đầu thập niên 90, sau khi tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh, Wang Zhidong tìm được việc làm ổn định với thu nhập khá. Không bằng lòng với kiếp làm thuê, Wang đứng ra lập công ty riêng trong một trường học bỏ hoang nằm trong khu phố đầy các sạp bán trang thiết bị máy tính nổi tiếng đến mức được gọi là "đại lộ điện tử".

Cùng với vài người bạn, anh đã sáng tạo được phần mềm tiếng Hoa khi ứng dụng hệ điều hành Microsoft Windows. Đến năm 1997, phần mềm của anh đã được cài đặt trong 90% máy tính của toàn Trung Quốc (TQ). Khi cơn sốt dot.com từ Mỹ và châu Âu lan sang đến Nhật, Hàn Quốc rồi TQ, Wang Zhidong đã chuyển công ty của mình thành một cổng vào internet. Sáu năm sau, Sina, tức Yahoo! của TQ, đã có doanh thu 160 triệu USD, hàng chục triệu khách đăng ký sử dụng và trị giá 1,1 tỉ USD ở thị trường chứng khoán Nasdaq tại New York.

Ở tuổi 37, Wang đã trở thành một trong những "ông trùm" của ngành công nghiệp thông tin TQ trị giá khoảng 28 tỉ USD ở thời điểm 2004 này. Nhưng từ năm 2001, ông trùm trẻ này cũng đã chia tay Sina để lập công ty mới tên là Dianji với tham vọng sẽ sáng tạo nên một phần mềm độc nhất vô nhị có khả năng cạnh tranh với tất cả những phần mềm của Microsoft, IBM, WebEx, Skype…

"Bây giờ thì mọi văn phòng của chúng tôi đều có đầy đủ các buồng vệ sinh thật sạch, thật thơm", Wang kể. Cách đây vài năm, trong lúc háo hức lao theo làn sóng công nghệ thông tin siêu hiện đại, anh chẳng màng đến vấn đề vệ sinh y tế phòng ốc cho nhân viên của mình. "Năm 1997, người đàn ông Mỹ làm giám đốc tài chính cho công ty của chúng tôi đã nằng nặc đòi lắp đặt buồng vệ sinh hiện đại, trong khi tôi chẳng hiểu ích lợi và tiện dụng của nó vì cả thời gian dài trước đó, tôi chưa bao giờ làm việc trong văn phòng nào có toilet cả, anh kể.

Biết người biết ta, Wang Zhidong một mặt củng cố cơ ngơi, một mặt bắt tay với đối thủ mạnh là Microsoft. "Steve Ballmar, tổng giám đốc Microsoft đã nhiều lần ghé thăm chúng tôi. Quan hệ của chúng tôi với Microsoft vừa là hợp tác vừa là cạnh tranh. Nhưng để đảm bảo cho một tương lai chắc chắn hơn, chúng tôi đã tách công ty làm hai, một tiếp tục sản xuất phần mềm, một nhảy sang lĩnh vực internet", anh giải thích lý do dẫn đến sự ra đời của Sina.

Chàng họ Wang thứ hai

Nhưng người TQ chưa nhắc đến Wang Zhidong như là một Bill Gates TQ. Danh hiệu này, được truyền tải cả trên các trang báo, thuộc về Wang Wenjing. Chàng họ Wang thứ hai này là sáng lập viên rồi chủ tịch tổng giám đốc UFSoft, công ty phần mềm lập kế hoạch cho doanh nghiệp. Báo chí TQ cho rằng Wang Wenjing nắm giữ 55% cổ phần UFSoft, tức khoảng 215 triệu USD. Con số này chẳng là gì cả nếu so sánh với một đại gia như Microsoft, nhưng nếu nhớ rằng thu nhập bình quân đầu người chỉ là 1.000 USD thì đây là con số vĩ đại.

Trụ sở của UFSoft nằm trong một tòa cao ốc cách trung tâm Bắc Kinh khoảng 1 giờ xe. Bước vào lobby, khách sẽ đọc được trên bức tường lớn hàng chữ Hoa có nội dung "Phát triển công nghiệp phần mềm quốc gia để nâng hiệu quả hiện đại hóa phong cách quản lý của Trung Quốc", khác hẳn khẩu hiệu "Think different" của hãng máy tính Apple.

Wang Wenjing, 39 tuổi là một người tầm thước nhưng rất vạm vỡ. Anh mặc sơmi trắng ngắn tay hàng hiệu Nautica và đeo kính cận. Trên kệ sách sau lưng anh có bức ảnh chụp chung với Bill Gates thật. Anh cười kể rằng khẩu hiệu dài dòng ngoài lobby đã được khai sinh cách nay 10 năm khi anh còn rất "nai", rất "cuội".

Khi mới 15 tuổi, Wang đã vào đại học rồi sau đó kiếm được việc làm an toàn trong một công ty quốc doanh chuyên về thiết kế phần mềm tài chính. Năm 1988, khi Bắc Kinh bắt đầu khuyến khích sự phát triển của lĩnh vực kinh tế tư nhân, anh chia tay với chỗ làm êm ấm ấy để rồi cùng một người bạn lập ra UFSoft với vốn đầu tư ban đầu chỉ là 6.000 USD. Sản phẩm của họ được bán cho mọi đối tượng, từ các cơ quan chính phủ qua các doanh nghiệp nhỏ và vừa đến các cơ sở gia đình và UFSoft đã trở thành một đại gia.

Nhưng cạnh tranh và đe dọa bị phá sản đã xuất hiện năm 1992, khi Bắc Kinh mở cửa cho phép Microsoft và các đại gia Âu-Mỹ vào mở cơ sở làm ăn, giảm thuế nhập khẩu sản phẩm công nghệ thông tin. Nhiều doanh nghiệp TQ phải chuyển ngành nghề kinh doanh, nhưng Wang Wenjing vẫn cứ bám theo phần mềm.

Đến năm 2000, thị trường này ở TQ đã đạt giá trị 1,3 tỉ USD, nhưng hầu như nằm trọn trong tay các tập đoàn Mỹ gồm IBM, Microsoft, Oracle và Sybase. Với chưa đủ 2% thị phần, UFSoft xếp hạng 7, công ty nghiên cứu IDC cho biết. Hiện Wang vẫn còn là một "tay chơi lớn" ở TQ, nhưng anh biết mình phải giành được thị trường phục vụ các cộng đồng người Hoa ở hải ngoại nếu muốn tồn tại và tăng trưởng.

Wang Wenjing nhận định tình hình: "Trong cuộc chiến dài hơi này, họ (ám chỉ những đại gia Mỹ như Microsoft, Apple, Oracle, Dell…) không chỉ đi trước chúng tôi nhiều năm mà còn đã tích lũy được số vốn khổng lồ hơn, nhiều kinh nghiệm hơn. Họ cũng được chính phủ nước họ bảo vệ tốt hơn và họ được người tiêu dùng khắp thế giới tin cậy hơn. Chắc chắn Microsoft sẽ thắng, nhưng không thể vì thế mà không có phần bánh nhỏ dành cho chúng tôi".

Theo Sài Gòn Tiếp thị