Trong quá trình khảo sát về kinh nghiệm làm ăn của một số doanh nghiệp (DN) Việt Nam với Nhật, không ít DN có chung một quan điểm: “Hiểu rõ thị hiếu tiêu dùng và văn hoá Nhật là ưu tiên hàng đầu bởi làm ăn được với Nhật là làm ăn được với tất cả các đối tác khó tính khác”.

Thị hiếu tiêu dùng của người Nhật

Tỉ lệ người cao tuổi tại Nhật đang tăng nhanh. Nếu năm 1970, những người ở độ tuổi 15 chiếm gần 25% thì tới nay chỉ xấp xỉ 14%. Trong khi đó, những người từ 15 đến 65 và trên 65 đang tăng rất nhanh. Chính tỉ lệ gia tăng “dân số già” đã tác động đến nhiều mặt trong đời sống xã hội, nhất là tập quán mua sắm của người Nhật. Vì thế, người Nhật hiện nay kỹ tính hơn, thích sản phẩm có độ tinh tế cao, khắt khe trong chất lượng hàng hóa. Chị Trần Trúc Chi, chủ cơ sở xuất khẩu hàng áo khoác Vạn T cho biết: “Có lần, 1 lô hàng 500 cái của chúng tôi bị trả lại chỉ vì vài sợi chỉ thuê còn sót lại trên sản phẩm”.

Theo nhiều DN để tạo mối làm ăn với Nhật cần đảm bảo 4 yếu tố cơ bản: chất lượng, vệ sinh sản phẩm, hình thức bao bì và tiêu chuẩn vận chuyển hàng hoá.

Nhưng, nói vậy không có nghĩa là cố tạo ra các sản phẩm có chất lượng vượt quá yêu cầu cần thiết, như vậy sẽ làm tăng giá thành sản phẩm. Trong khi người Nhật rất cẩn trọng trong việc đo đếm giá cả với tính năng sản phẩm họ mong muốn.

Khi quan hệ với bất cứ đối tác nào, người Nhật không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn chú ý đặc biệt đến giá cả. Đó là lý do vì sao những nước có thế cạnh tranh về giá như Trung Quốc lại rất thắng thế trên thị trường Nhật. Anh Phạm Phú Ph., Giám đốc Công ty xuất khẩu hàng quà tặng thủ công A.P, từng có kinh nghiệm xuất khẩu vào Nhật cho biết: “Sở dĩ người Nhật, đặc biệt là các bà nội trợ quan tâm đặc biệt đến sự thay đổi giá cả cũng như mẫu mã sản phẩm là do nhiều phụ nữ không phải đi làm, họ có nhiều thời gian để lưu tâm đến vấn đề này, vì vậy mỗi sự thay đổi nhỏ họ đều nhạy cảm nắm bắt. Mặc dù giá cả nguyên vật liệu ngày càng tăng, chúng tôi luôn cố gắng bảo toàn giá cũ cũng như chất lượng sản phẩm để có thể tiếp tục tồn tại trên thị trường này.”

Tính mùa vụ và đa dạng sản phẩm

Một điều thú vị khác là nhu cầu và thị hiếu tiêu dùng của người Nhật mang tính “thời vụ“ rất rõ rệt. Trong khi đó, trên 50% doanh nghiệp Việt Nam đã từng làm ăn với Nhật đã không nắm rõ tập quán tiêu dùng này.

Với hầu hết các chủng loại và màu sắc hàng hoá, người Nhật đều chọn lựa theo mùa.Do vậy, khi xuất khẩu vào Nhật, DN nên chú trọng việc thay đổi thường xuyên chủng loại, tính năng và màu sắc sản phẩm.

Bên cạnh đó, người Nhật cũng thích được lựa nhiều kiểu dáng trong cùng loại hàng để chọn ra sản phẩm ưng ý nhất, đòi hỏi một DN nước ngoài nào khi xuất khẩu vào Nhật cũng cần thể hiện tính đa dạng trong sản phẩm. Anh Hoàng Quốc Trung, chủ cơ sở sản xuất hàng túi vải Q.T cho biết: “Riêng về sản phẩm túi vải, với một dòng mẫu mã, chúng tôi xuất khẩu vào Nhật không nhiều vì biết chắc họ không muốn nhìn lâu một kiểu. Sau mỗi đợt xuất hàng, chúng tôi lại gấp rút lên một kiểu mới. Có lẽ, chưa thị trường nào phải cung cấp nhiều mẫu như Nhật.”

Hiện nay, trên 50% người Nhật thích mua tại các cửa hàng nhỏ gọi là “Mom and Pob“, chỉ bán hàng hoá trong nước. Trong khi đó, hàng nước ngoài xuất khẩu vào Nhật lại nằm trong các cửa hàng bách hoá lớn, đầy những thương hiệu tiếng tăm trên thế giới. Vì vậy, việc giới thiệu một sản phẩm đặc trưng thương hiệu Việt là điều quan trọng nhất, tránh tình trạng “đụng độ“ trong những dòng sản phẩm vốn không phải là thế mạnh.

Chị Hoài Anh, từng là chủ cơ sở mỹ nghệ Tấn Đức cho biết: “DN Việt Nam khi tham gia thị trường Nhật nên tập trung vào dòng hàng thủ công mỹ nghệ. Người Nhật có thói quen mua để trang trí, phần lớn hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc và Việt Nam”. DN sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam có lợi thế hơn vì trình độ tạo tác thủ công đạt mức cao. Tuy nhiên, làm bằng tay nên hàng không đồng đều.

Tóm lại, thị hiếu tiêu dùng của người Nhật có nguồn gốc từ truyền thống văn hoá và điều kiện kinh tế, xã hội. Điểm mạnh lớn nhất của người Nhật là họ có cảm nhận tính thẩm mỹ cao và khắt khe trong từng chi tiết. Vì vậy, nếu đã tiếp nhận được với thị trường Nhật cũng đồng nghĩa DN sẽ còn tiếp tục nhận được nhiều cơ hội làm ăn lớn và tiềm năng từ thị trường này và các thị trường khác.

Theo Nhịp Cầu