Khi mới khởi nghiệp, do chưa có nhiều nhân viên, người chủ thường phải gánh vác, kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau, từ thiết lập quan hệ với các nhà cung cấp, nhận và xử lý các đơn đặt hàng, trả lời các cuộc điện thoại đến giải quyết các than phiền, khiếu nại của khách hàng… Giả xử như bị rơi vào hoàn cảnh đó, bạn sẽ phải làm những công việc ấy trong bao lâu? Nó phụ thuộc vào tiền đồ mà bạn muốn hướng đến cho doanh nghiệp của mình và sự lựa chọn của bạn về vai trò của mình trong doanh nghiệp đó.

Alan Filley và Ray Aldag – hai tiến sĩ ở Đại học Wisconsin (Mỹ) đã quan sát mô hình khởi nghiệp phổ biến của các doanh nghiệp nhỏ và rút ra kết luận rằng các doanh nghiệp này thường có ba dạng: các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề truyền thống, các doanh nghiệp đi tiên phong trong các lĩnh vực mới và các doanh nghiệp thiên về quản lý. Cách phân tích này sẽ giúp bạn hiểu hơn về mối quan hệ giữa vai trò của mình và hướng phát triển của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp hoạt động trong những ngành nghệ truyền thống

Loại doanh nghiệp chiếm số đông và thường được thành lập bởi một doanh nhân giỏi một nghề truyền thống nào đó. Chẳng hạn, người làm bánh giỏi thì mở một công ty sản xuất bánh, người rành về sữa chữa xe hơi mở một trạm dịch vụ sửa chữa, bảo trì xe hơi. Tuy không phải là những nhà quản lý chuyên nghiệp, những người khởi nghiệp theo cách này nghĩ rằng họ cũng có cơ hội đứng ra kinh doanh bằng chính tay nghề, kỹ năng và trình độ chuyên môn của mình. Họ cũng chính là những người thực hiện các công việc hằng ngày của doanh nghiệp và làm việc trực tiếp với khách hàng. Những doanh nghiệp dạng này dường như không tăng trưởng và mở rộng hoạt động. Nguyên nhân thường là các chủ doanh nghiệp cảm thấy hài lòng với công việc hiện tại. Mặt khác, họ cũng quá bận rộn với công việc hàng ngày nên không còn đầu óc suy nghĩ đến những chuyện xa hơn. Nói cách khác, hoạt động của doanh nghiệp loại này thường rất lệ thuộc vào người chủ - người sáng lập doanh nghiệp và chỉ có cơ hội phát triển khi người chủ doanh nghiệp tự tách mình ra khỏi các công việc hàng ngày.

Các doanh nghiệp đi tiên phong trong một số lĩnh vực mới.

Có thể bạn đã nghe nói rằng “Người có khả năng thành lập một doanh nghiệp thường không phải là người giỏi nhất để điều hành doanh nghiệp đó“. Đây là trường hợp của các doanh nhân đi tiên phong trong việc thành lập các doanh nghiệp trong các lĩnh vực mới. Tuy chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số các doanh nghiệp mới thành lập nhưng các doanh nghiệp này thường tăng trưởng rất nhanh nhờ có được những khác biệt hay ưu thế cạnh tranh nổi bật so với các doanh nghiệp khác. Những người thành lập các doanh nghiệp loại này thường là những doanh nhân rất sáng tạo, có thể nghĩ ra những ý tưởng mới và đứng ra thành lập nhiều doanh nghiệp mới trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, đa số họ lại không giỏi về quản lý và lãnh đạo và thường gặp lúng túng khi bàn giao công việc cho người khác. Vì vậy, khi doanh nghiệp mở rộng và phát triển, họ sẽ gặp khó khăn. Để thành công khi có các đối thủ cạnh tranh mới xuất hiện, các doanh nhân loại này cần phải tập trung về vấn đề quản lý. Khi đó, những người chủ doanh nhân thường phải thuê các giám đốc chuyên nghiệp đề điều hành công việc hàng ngày.

Các doanh nghiệp thiên về quản lý

Các doanh nghiệp này được thành lập bởi những chuyên gia về quản lý. Họ dành phần lớn thời gian của mình để làm công việc hoạch định, giám sát và ít tham gia trực tiếp vào công việc hàng ngày. Những doanh nghiệp này thường cp đủ các thủ tục, quy trình làm việc, bản mô tả công việc, các chính sách và thường tập trung vào việc hoàn thiện một quy trình làm việc hay sản phẩm nào đó. Không giống các doanh nghiệp đi tiên phong trong các lĩnh vực mới, vốn thường tăng trưởng nhảy vọt, các doanh nghiệp thiên về quản lý thường hướng đến một mức tăng trưởng có thể kiểm soát được và có các kế hoạch chuẩn bị kỹ càng để đối phó với những thay đổi của thị trường. Ngoài ra, điểm khác biệt lớn nhất giữa loại hình doanh nghiệp này so với hai loại hình doanh nghiệp trên là nó vẫn có thể tự vận hành dù có mặt người chủ hay không.

Tuỳ theo mục tiêu và từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp mà vai trò của người chủ doanh nghiệp có thể thay đổi chứ không nhất thiết phải gắn liền với một trong ba mô hình nói trên. Chẳng hạn bạn có thể khởi nghiệp trong một lĩnh vực mà bạn yêu thích và tự làm mọi việc lúc đầu, nhưng đến khi quyết định phát triển doanh nghiệp, bạn cần phải chuyển đổi vai trò của mình từ chỗ là người thực hiện trực tiếp các công việc trở thành là người làm việc với các ý tưởng, nghĩ ra những cái mới để phát triển doanh nghiệp. Tương tự, nếu bạn muốn trở thành một “người chủ vắng mặt“ của doanh nghiệp bạn sẽ phải thực hiện các công việc quản lý từ xa. Nên nhớ rằng không có một mô hình doanh nghiệp nào là tốt nhất. Chỉ có bạn mới chọn được một mô hình doanh nghiệp thích hợp cho mình và quyết định nên trở thành một ông chủ theo kiểu nào.

Theo Doanh Nhân Sài Gòn Cuối Tuần