Nàng lọ lem biến thành công chúa

Chỉ trong 10 năm (1996-2006), hàng loạt các siêu thị, trung tâm thương mại (TTTM) đã ra đời trên cả nước.

Cùng với hệ thống 9.063 chợ truyền thống đang hoạt động, các loại hình phân phối hàng hóa hiện đại theo mô hình của các nước tiên tiến (gồm cả siêu thị, cửa hàng bách hóa, cửa hàng tiện dụng, TTTM...) đã cải cách mạnh mẽ hệ thống phân phối hàng hóa ở VN.

Nếu cuối năm 1996, tại VN mới chỉ có 12 siêu thị và TTTM nằm ở 6 tỉnh, thành phố thì sau 10 năm con số này đã tăng lên gần 200, đang hoạt động tại 25/64 tỉnh, thành phố và có khoảng 600 cửa hàng bán hàng theo phương thức tự chọn. Đó là chưa kể cả nước đang có khoảng 20 siêu thị và 35 TTTM đang triển khai xây dựng.

Phương thức kinh doanh của các doanh nghiệp cũng hiện đại và chủ động hơn, đó là tự xây dựng chiến lược đầu tư lâu dài cho sản xuất, tạo nguồn hàng ổn định mang tính cạnh tranh cao. Do vậy, chỉ sau 10 năm hình thành và phát triển, loại hình phân phối hàng hóa hiện đại đã làm một cuộc hành trình đảo ngược, từ 100% hàng nhập khẩu trong thời gian đầu, đến nay đã giảm xuống chỉ còn khoảng 30%, thậm chí ở một số ngành hàng, hàng VN đã chiếm tới 85%.

Bình quân mỗi hệ thống siêu thị có 2.000-3.000 nhà cung cấp hàng hóa là các DN, cơ sở sản xuất trong nước. Siêu thị đang trở thành kênh quảng bá thương hiệu quan trọng cho hàng VN và là một trong những mục tiêu mà nhiều DN nhắm tới.

Ngay trong thời điểm này, các phòng ban của Saigon Co.op (Liên hiệp HTX Thương mại TPHCM) đang tất bật với rất nhiều dự án từ xây dựng các siêu thị mới đến việc tìm các đối tác làm đại lý phân phối hàng hóa, rồi liên kết với Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) để hình thành chuỗi siêu thị thương hiệu mạnh Co.opMart – Satra với tham vọng trở thành tập đoàn phân phối hùng mạnh nhất nhì trong cả nước vào năm 2010.

Bên cạnh Saigon Co.op, trên thị trường đã xuất hiện một vài nhà phân phối bán buôn tổng hợp do tư nhân đầu tư. Điển hình là Công ty TNHH Phú Thái với chiến lược phát triển thành một tập đoàn phân phối hàng đầu tại VN vào năm 2007. Công ty Cà phê Trung Nguyên cũng đang lập hệ thống phân phối sỉ và lẻ với thương hiệu G7Mart để từng bước hướng tới hình thành một tập đoàn phân phối mạnh trên cả nước.

Ngoài ra nhiều doanh nghiệp cũng đang phấn đấu để hình thành các tập đoàn phân phối lớn như Công ty Sasco; Tổng công ty thương mại Hà Nội (Hapro), Satra…

Cuộc chơi dành cho kẻ mạnh

Được bình chọn là thị trường bán lẻ có sức hấp dẫn đứng thứ 3 trên thế giới, VN đang trở thành lực hút mới với các nhà phân phối lớn trên thế giới. Thời gian vừa qua, người tiêu dùng cũng đã làm quen với BigC, Metro Cash&Carry, Lotterria, Parkson, Zen Plaza… - những tập đoàn bán lẻ hàng đầu thế giới đã rất nhanh chân “xí phần” tại thị trường đầy hứa hẹn này.

Theo Thứ trưởng Bộ Thương mại Phan Thế Ruệ, hiện nay, sự cạnh tranh tại các vòng đàm phán để các quốc gia có thể chen chân vào thị trường VN thực chất là một cuộc đấu không khoan nhượng. Còn theo ông Võ Văn Quyền, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước của Bộ Thương mại thì tới đây, các đại gia hàng đầu trong phân phối hàng hóa trên thế giới như Wall Mart, Carrefour, Tesco… sẽ có mặt tại VN.

Tuy nhiên, điều đáng lo là chúng ta chưa có những tập đoàn bán lẻ mạnh ngang ngửa với các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đang lăm le đổ quân vào Việt Nam. Vậy điều gì sẽ xảy ra khi các tập đoàn nước ngoài nhảy vào? Ông Phạm Đình Đoàn, Tổng giám đốc Công ty TNHH Phú Thái dẫn ra một ví dụ sinh động nhưng cay đắng từ Trung Quốc: trong bán kính 35 km, ngay sau khi Carrefour (nhà bán lẻ lớn thứ 2 thế giới) vào nước này và mở một đại siêu thị, 3 đại gia phân phối Trung Quốc phá sản! Thách thức với chúng ta là quá rõ ràng.

Theo bà Phạm Chi Lan, những thách thức đối với hệ thống phân phối truyền thống trong thời gian tới sẽ rất lớn, khác hẳn với những thách thức đã gặp phải trước đây. Đó là không khí cạnh tranh quyết liệt do hệ thống phân phối hiện đại phát triển bởi cả các nhà phân phối hùng mạnh trên thế giới lẫn các DN VN đang lớn dần lên. Đó là những thay đổi hoặc biến động liên tục của thị trường, của tình hình cung – cầu, giá cả, của phương thức kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ.

Một điều rất khó tránh khỏi là hệ thống phân phối truyền thống sẽ bị thu hẹp thị phần, giảm tỷ trọng trong thương mại nội địa. “Nhưng nếu hành động kịp thời, các DNVN vẫn hoàn toàn có thể xác lập vị trí của mình cả ở hệ thống phân phối truyền thống và hiện đại. Vấn đề là phải tạo được sự liên kết vững chắc giữa các DN sản xuất và dịch vụ, giữa các tổ chức nắm giữ và phân bổ nguồn nhân lực, giữa nhà nước và DN, giữa các vùng miền để tạo nên sức mạnh tổng thể trong bối cảnh toàn cầu hóa”- bà Lan nhấn mạnh.

Bỏ suy nghĩ “Bụt nhà không thiêng”

Có một thực tế: bước đường hình thành các tập đoàn bán lẻ của các DN thương mại trong nước thời gian qua và hiện nay gặp rất nhiều khó khăn. Một DN than rằng áp lực cạnh tranh đã rất gay gắt ngay cả khi chúng ta chưa vào WTO, vậy mà nhiều nhà phân phối trong nước vẫn phải ngồi chờ quy hoạch hệ thống siêu thị! “Chờ được quy hoạch thì trễ mất!”.

Thiếu các chính sách khôn ngoan và linh hoạt, chính chúng ta đang tự trói tay mình! Đại diện Công ty Phú Thái kể rằng, khi nghe tin VN cấp phép cho Metro xây dựng một lúc 8 siêu thị mà toàn ở nội thành của các thành phố lớn, một đồng nghiệp nước ngoài không thể tin nổi. Không một nước nào trên thế giới lại dễ dãi như vậy đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Ở Ấn Độ, thị trường lớn như vậy, chính phủ cũng chỉ cho phép Metro mở 2 siêu thị. Nhiều nước quy định các đại siêu thị chỉ được phép xây dựng ở ngoại ô, trong khi đó Saigon Co.op đã nhiều lần muốn mở siêu thị ở Hà Nội nhưng không tìm được mặt bằng! Sự ưu ái quá mức với nhà đầu tư nước ngoài của chúng ta sẽ làm tổn hại chính chúng ta.

Hơn lúc nào hết, các DN trong nước đang cần sự hỗ trợ một cách hiệu quả trên nguyên tắc công bằng và vì lợi ích quốc gia của nhà nước để tập đoàn bán lẻ trong nước có thể hình thành và phát triển mạnh mẽ trước khi chúng ta mở cánh cửa thương mại đón khách.

Theo Sài Gòn Giải Phóng Online