Quy định của Công ước Berne có thể hiểu nôm na là không được tự ý sử dụng bất kỳ một tác phẩm, công trình văn hóa, nghệ thuật hay khoa học nào khi không có quyền, quyền ở đây được công ước quy định rõ gồm: quyền dịch thuật, quyền thực hiện phóng tác và chuyển thể tác phẩm, quyền trình diễn công cộng tác phẩm kịch, nhạc kịch và âm nhạc, quyền trần thuật công cộng tác phẩm văn học, quyền truyền thông công cộng trình diễn các tác phẩm, quyền phát sóng (với khả năng là quốc gia thành viên chỉ quy định quyền trả thù lao phù hợp thay vì quyền cho phép), quyền làm bản sao bằng bất kỳ cách thức hoặc hình thức nào.

Ở phạm vi bài viết này chỉ bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực marketing có liên quan đến Công ước Berne đáng được xem là hồi chuông báo động cho hai đối tượng: các công ty quảng cáo Việt Nam và khách hàng của các công ty quảng cáo đó - những doanh nghiệp sản xuất và cung ứng dịch vụ của Việt Nam. Vậy điều cần báo động ở đây là gì?

Ngay trong những ngày đầu năm mới 2005 này, bật tivi ở bất cứ kênh nào, trong các mục quảng cáo, chúng ta dễ thấy nhiều clip quảng cáo sản phẩm của Việt Nam đang vô tư phát nhạc nền - một phần rất quan trọng đóng góp vào thành công của clip quảng cáo - là các giai điệu (có lời và không lời) quen thuộc của Happy New Year, Because I love you, Last Christmas, Love is blue, Histoire de Reve… Tìm hiểu qua những quy định của Công ước Berne, chúng ta biết được các tác phẩm âm nhạc mà doanh nghiệp Việt Nam đang hồn nhiên sử dụng vào mục đích thương mại là đang vi phạm quyền bảo hộ của Công ước này.

Một sản phẩm muốn tồn tại và phát triển thì không thể không thông qua giải pháp quảng cáo, trong đó quảng cáo trên tivi luôn là ưu tiên số một vì những tính năng ưu việt của truyền thông đai chúng bằng hình ảnh. Doanh nghiệp Việt Nam trong những năm qua đã nỗ lực rất nhiều để dành ngân sách (vốn không nhiều) cho quảng cáo truyền hình nhằm thông qua đó tiếp cận và truyền đạt thông tin đến thị trường, thu hút sự quan tâm của khách hàng nhằm thực hiện nhiệm vụ bán hàng và phát triển thương hiệu.

Tuy nhiên, điều cần chia sẻ ở đây là các công ty, tổ chức môi giới kinh doanh bản quyền nước ngoài hiện đã có mặt tại Việt Nam sẽ theo dõi, giám sát việc thực thi bản quyền đối với những tác phẩm mà họ được uỷ quyền. Chắc chắn những tác phẩm đang được dùng trong các clip quảng cáo của chúng ta nêu trên sẽ nằm trong "tầm ngắm" của các tổ chức này trong thời gian không xa…

Một clip quảng cáo do công ty quảng cáo trong nước thực hiện thường dao động từ 10.000 USD đến 20.000 USD. Trong bảng chiết tính chi phí cho một clip quảng cáo, nếu thực hiện sáng tác nhạc riêng thì khoảng 1.000 - 1.500 USD/clip (ví dụ bài Đôi cánh thiên thần, Sóng tình quảng cáo cho xe hơi của hãng Vinastar, do nhạc sĩ Tuấn Khanh thể hiện), con số này dễ khiến doanh nghiệp của chúng ta ngại ngùng và kết quả là chọn giải pháp tìm một bài hát nước ngoài hay và quen thuộc. Doanh nghiệp rất tiết kiệm chi phí để thực hiện clip quảng cáo nhưng lại ít chịu so sánh với chi phí để phát quảng cáo đó trên tivi sẽ lớn hơn rất nhiều (1 spot quảng cáo 30 giây vào giờ giải trí hiện nay trung bình 1.000 - 2.000 USD).

Điều gì sẽ xảy ra một khi clip quảng cáo của chúng ta bị đưa ra kiện tụng vi phạm quy định của công ước Berne? Sẽ không tránh khỏi việc các doanh nghiệp (và các đơn vị có liên quan) phải tốn kém nhiều thời gian và chi phí cho việc đền bù, thậm chí có thể clip quảng cáo đó sẽ không được phép tiếp tục sử dụng… Trong mọi trường hợp thì hậu quả sẽ tác động không nhỏ đến hình ảnh và tên tuổi sản phẩm mà clip quảng cáo đó đang phục vụ, nhất là khi doanh nghiệp đang triển khai chiến dịch marketing thì mọi nỗ lực khác như khuyến mãi, bán hàng, PR… sẽ bị ảnh hưởng rất lớn, có thể dẫn đến thất bại cả một chuỗi các hoạt động mà doanh nghiệp đã đầu tư nhiều công sức và tiền của để xây dựng.

Với những điều trên đây, mong rằng doanh nghiệp Việt Nam nên thận trọng trong các hoạt động quảng cáo trong thời gian tới, tìm cách ngăn ngừa các rủi ro có thể sẽ xảy đến với nhãn hiệu sản phẩm hoặc chính thương hiệu của đơn vị mình. Quan trọng hơn, các công ty quảng cáo rất cần giữ vai trò tư vấn cho khách hàng đê cùng hợp tác tạo ra một sản phẩm quảng cáo tốt, ít nhất về mặt pháp lý. Có như vậy thì tính chuyên nghiệp trong hoạt động marketing của chúng ta mới từng bước được cải thiện, góp phần xây dựng nên thành công chung cho doanh nghiệp Việt Nam.

Theo SGTT