Cách nay không lâu, Trung tâm Thông tin thương mại (VTIC) thuộc Bộ Thương mại nhận được đơn đặt hàng của một doanh nghiệp trong nước với yêu cầu: Cung cấp giá cả của tất cả các chủng loại giá và kệ để hàng đang được sử dụng trong các siêu thị.

Tuy nhiên, sau khi cân nhắc kỹ về khả năng và thời gian thực hiện, VTIC đã phải từ chối đơn hàng này mặc dù VTIC đang có khoảng 350 nhân viên và hàng trăm cộng tác viên chuyên thu thập và xử lý thông tin ở tất cả các tỉnh, thành trong cả nước.

Theo ông Phạm Tất Thắng, Giám đốc VTIC, những đơn hàng về thông tin và số liệu kinh tế thị trường chuyên biệt như vậy của các doanh nghiệp đang tăng lên nhiều trong thời gian gần đây. VTIC, mặc dù được xem là một tổ chức mạnh, có nhiều kinh nghiệm về cung cấp thông tin thương mại và là một trong 13 đầu mối cung cấp thông tin tổng hợp cho các cơ quan trung ương, nhưng đã không thể thực hiện đơn hàng theo yêu cầu bởi mấy lý do. Đó là thời gian quá gấp theo yêu cầu của khách hàng; VTIC chưa có được nguồn dữ liệu từ trước bao gồm cả thông tin lưu trữ và nguồn cung cấp thông tin tin cậy để khi khách hàng có yêu cầu sẽ cập nhật và xử lý nhanh; và quan trọng là bộ máy của VTIC chưa quen với các đơn hàng dạng này.

Hiện trung tâm này mới chỉ thường xuyên cung cấp thông tin thương mại theo dạng báo in định kỳ, bản tin chuyên đề định kỳ, các gói thông tin theo hợp đồng dài hạn của khách hàng và thông tin báo chí trên trang web www.vinanet.com.vn.

Ông Thắng cho rằng trong khi nền kinh tế thị trường đang phát triển mạnh thì công tác thu thập, xử lý thông tin-số liệu của hầu hết các tổ chức cung cấp ở Việt Nam còn rất nhiều điểm yếu khiến chất lượng cung cấp còn có nhiều vấn đề; và bóng dáng của các doanh nghiệp làm dịch vụ thông tin vẫn chưa thấy xuất hiện nhiều.

Chất lượng nguồn tin chưa cao

Ông Thắng cho biết mọi nguồn thông tin đều phải qua “bộ lọc” là các chuyên gia xử lý và phân tích của VTIC trước khi được cung cấp cho khách hàng hay theo yêu cầu của công tác quản lý. Tuy nhiên ông Thắng cho biết thông tin thường rất khác nhau giữa các nguồn; không chỉ khác nhau giữa số liệu về cùng một vấn đề giữa trong nước và nước ngoài mà còn khác nhau giữa ngay chính các cơ quan trong nước với nhau.

Với số liệu xuất khẩu một mặt hàng nào đó của Việt Nam sang Mỹ chẳng hạn thì con số của Hải quan Việt Nam rất lệch so với Hải quan của Mỹ. Lý do là trong khi Hải quan Việt Nam lấy số liệu xuất khẩu ra khỏi cảng thì phía Mỹ lại lấy số liệu thực sự nhập khẩu vào Mỹ để công bố (có một lượng hàng nào đó được tạm nhập tái xuất, quá cảnh Mỹ để đến một nước thứ 3).

Hay như ở trong nước, số liệu tổng hợp báo cáo về kinh tế của các bộ, ngành thường bao giờ cũng bị tính trùng do kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp thuộc bộ này cũng đồng thời được tính thêm trong báo cáo của tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp đó đóng trụ sở.

Chính vì nguồn thông tin cung cấp chênh nhau khiến người nhận thông tin, xử lý cũng như người làm công tác dự báo gặp nhiều khó khăn. Ông Thắng kể: “Đầu năm nay chúng tôi đã phân tích rất kỹ và đưa ra dự báo khả năng kim ngạch xuất khẩu cả nước sẽ vượt ngưỡng 32 tỉ Đôla. Nhưng khi đưa dự báo này ra hội nghị ngành thương mại bàn về kế hoạch thị trường trong năm, rất nhiều cán bộ tham dự hội nghị đã không tin và cho rằng theo nguồn tin của họ, khả năng này là rất khó. Kết quả hiện nay đã cho thấy chúng tôi đúng”.

Chất lượng thông tin chưa cao không chỉ do cách thu thập, phương pháp tính toán… mà theo ông Thắng, điểm yếu của nguồn cung cấp thông tin-số liệu hiện nay ở Việt Nam là còn rất rời rạc, không có tính tổng hợp và liên kết theo chuỗi về thời gian, không gian và đặc tính thị trường. Do vậy người tiếp nhận sẽ không thể khai thác triệt để được.

Điều này khác xa với chất lượng thông tin được cung cấp từ các nguồn nước ngoài, luôn mang tính hệ thống và xâu chuỗi cao, thuận tiện cho sử dụng và khai thác.

Xử lý thông tin yếu

Trở lại với câu chuyện ở đầu bài. Thực ra yêu cầu của doanh nghiệp đưa ra với VTIC là không khó vì họ chỉ cần thông tin giá cả cụ thể kèm theo điều kiện và nguồn cung cấp nên một doanh nghiệp có kinh nghiệm làm điều tra thị trường và nắm vững thị trường sẽ có thể đáp ứng nhanh chóng yêu cầu này.

Tuy nhiên, theo như nhận xét của ông Thắng, các đơn vị cung ứng dịch vụ thông tin không chủ động được dịch vụ để cung ứng vì chính họ một phần bị lệ thuộc vào nguồn cung, mặt khác lại không đủ khả năng tổ chức mạng lưới thu thập thông tin do chi phí quá lớn và nghiệp vụ thu thập xử lý còn yếu. Còn đối với các đơn vị có khả năng như VTIC chẳng hạn, lại chưa quen với xu hướng nhu cầu thông tin mới của doanh nghiệp đang nổi lên trên thị trường.

Chẳng lạ gì khi bất cứ bản báo cáo về điều tra thị trường và chuyên ngành được các tổ chức nghiên cứu thị trường có uy tín công bố đều được nhiều doanh nghiệp rất quan tâm tìm kiếm.

Trong Hội nghị ngành thông tin khoa học và công nghệ lần thứ V được tổ chức cuối tháng trước tại Hà Nội, ông Lê Đình Tiến, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cũng cho rằng nguồn lực thông tin khoa học và công nghệ còn nhiều hạn chế; việc liên kết, chia sẻ nguồn lực còn chưa đáp ứng yêu cầu; việc áp dụng công nghệ thông tin và viễn thông còn yếu; cơ sở vật chất kỹ thuật chưa hiện đại hóa theo kịp nhu cầu; đội ngũ cán bộ thông tin còn mỏng, chưa đạt trình độ chuyên nghiệp cần thiết về chuyên môn, nghiệp vụ và ngoại ngữ, chưa có nhiều sản phẩm và dịch vụ thông tin có giá trị gia tăng cao.

Đây là những yêu cầu cấp thiết đặt ra cho hoạt động thông tin và xử lý thông tin-số liệu nói chung ở Việt Nam hiện nay trước những đòi hỏi của thị trường

Theo TBKTSG