Và cả hai đều đang theo đuổi cùng một chiến lược: tập trung vào thiết kế để tung ra thị trường nhiều sản phẩm mới, nâng cao khả năng cạnh tranh. Xu hướng này đang tạo ra những thay đổi to lớn cho bộ mặt của ngành thiết kế công nghiệp của Trung Quốc. 

Gần đây, tập đoàn Sony gặp phải một khó khăn lớn ở thị trường Trung Quốc: phần đông giới trẻ ở nước này xem Sony là một nhãn hiệu lỗi thời, chỉ dành cho người lớn tuổi. Vì vậy, hồi tháng 8, Sony đã mở một trung tâm thiết kế ở Thượng Hải. Ba nhà thiết kế của trung tâm này đã nhanh chóng tìm hiểu đời sống của giới trẻ Trung Quốc bằng cách chọn ngẫu nhiên 50 thanh niên, trao cho mỗi người một chiếc máy ảnh và yêu cầu họ ghi nhận lại cuộc sống hàng ngày của mình bằng hình ảnh.  

Đến tháng 9, các nhà thiết kế đã thu thập những bức ảnh này lại và dựa vào đó để phân loại các khách hàng trẻ ở Trung Quốc thành bảy nhóm khác nhau, mỗi nhóm có một tên gọi như “Thế hệ mới vui tươi” hoặc “Đi tìm cái mới cho cuộc sống”.

Sau đó, các nhà thiết kế đã bắt tay vào việc chế tạo ra những chiếc máy nghe nhạc MP3 phù hợp với những đặc điểm, tính cách của mỗi nhóm. Những sản phẩm này, mang tông màu lạnh với dáng vẻ hiện đại, dự kiến sẽ được tung ra thị trường Trung Quốc vào đầu năm tới.

“Nếu chúng ta hiểu giới trẻ Trung Quốc, chúng ta có thể thiết kế những sản phẩm tốt hơn cho họ”, Katsumi Yamatogi, một nhà thiết kế kỳ cựu của Sony, đang làm trưởng nhóm thiết kế ở Thượng Hải, nói. 

Tập trung cho thiết kế

Câu chuyện của Sony phần nào thể hiện một xu hướng đang diễn ra ở Trung Quốc: các công ty, trong cũng như ngoài nước, đang ngày càng tập trung vào thiết kế để cho ra những sản phẩm mới nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.

Các công ty đang nhận ra rằng người tiêu dùng Trung Quốc đang bị phân hóa nhanh thành nhiều nhóm và những sản phẩm truyền thống vốn đơn điệu, được thiết kế từ nước ngoài, nay không còn phù hợp với họ nữa. 

Xu hướng này cũng là một sự thay đổi lớn so với vài năm trước đây. Khi đó, mặc dù Trung Quốc là nơi sản xuất ra phần lớn hàng điện tử, quần áo, giày dép cho thế giới nhưng chúng lại thường được thiết kế ở châu Âu, Mỹ hay Nhật. Nếu các công ty Trung Quốc có tự làm ra sản phẩm cho mình, họ cũng thường vay mượn các mẫu thiết kế của nước ngoài.

Nhưng nay thì công ty nào ở Trung Quốc cũng đang muốn trở thành một “Samsung thứ hai” - công ty sản xuất hàng điện tử hàng đầu của Hàn Quốc, đã thâm nhập thành công thị trường thế giới nhờ theo đuổi chiến lược tập trung vào thiết kế trong nhiều năm liền.

“Thiết kế đang trở thành một cách nâng cao khả năng cạnh tranh của các công ty Trung Quốc”, Yu Zhida, Phó chủ tịch phụ trách thiết kế của Haier, một công ty sản xuất hàng điện tử của Trung Quốc, nói.  

Haier cũng là một trong những công ty Trung Quốc đi đầu trong việc đầu tư cho khâu thiết kế. Qua nghiên cứu, Haier nhận thấy thị trường Ảrập Saudi chuộng các loại máy giặt có công suất lớn nên đã tung ra thị trường này loại máy giặt 6 kg cách đây vài năm nhưng không thành công.

Hai năm sau, Haier lại tiếp tục tung ra thị trường Ảrập Saudi các loại máy giặt có công suất 9 kg nhưng cũng chỉ bán được 6.000 chiếc. Đến tháng 2 năm nay, Haier quyết định nâng công suất máy lên 12 kg và thành công bất ngờ: từ khi đưa sản phẩm ra thị trường đến nay, công ty này đã bán được 10.000 chiếc.  

Hiện nay, Haier có một đội ngũ 120 nhà thiết kế công nghiệp và 25 nhân viên nghiên cứu xu hướng tiêu dùng. Mỗi giám đốc sản phẩm của công ty có trách nhiệm phải theo sát các xu hướng tiêu dùng ở từng thị trường khác nhau. Ngoài những chiếc máy giặt có công suất lớn phục vụ cho thị trường Ảrập Saudi, Haier còn chế tạo những chiếc máy giặt cực nhỏ với giá thành chỉ khoảng 38 Đôla Mỹ dành cho các vùng nông thôn Trung Quốc và những chiếc máy giặt thích hợp với dòng điện không ổn định cho thị trường Ấn Độ. 

Tương tự, Lenovo, công ty sản xuất máy tính hàng đầu của Trung Quốc, mua lại bộ phận sản xuất máy tính cá nhân của IBM hồi tháng 5 năm nay, cũng đã tăng gấp đôi số nhân viên thiết kế lên 80 người kể từ năm 2002. Năm nay, Lenovo còn nhận được “Giải thưởng thiết kế công nghiệp xuất sắc” cho mẫu điện thoại thông minh ET960.

Góp phần cho thành công này là Yao Yingjia, thiết kế trưởng của Lenovo. Dưới sự dẫn dắt của Yao, các nhà thiết kế trẻ đã cho ra đời những sản phẩm kết hợp giữa những yếu tố của văn hóa truyền thống Trung Quốc và công nghệ hiện đại.  

Trong khi đó, các công ty đa quốc gia ở Trung Quốc cũng đầu tư mạnh cho thiết kế với mục tiêu là thị trường nội địa. Họ đang nhận ra rằng để cạnh tranh thành công cần phải có nhiều sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng nước này, vốn đang thay đổi nhanh chóng theo đà phát triển kinh tế. Ngoài Sony, các công ty lớn như Samsung, Motorola, Nokia, General Motors (GM), Volkswagen… đều mở các trung tâm thiết kế ở Trung Quốc để nghiên cứu thị hiếu của người tiêu dùng.

Cách đây không lâu, GM gần như chẳng có nhiều thay đổi về mẫu mã vì nhận thấy khách hàng Trung Quốc không quá kén chọn khi mua chiếc xe hơi đầu tiên. Nhưng sau đó áp lực cạnh tranh đã khiến GM phải xây dựng một đội ngũ thiết kế riêng dành cho thị trường này. Từ năm 2002 đến nay, số nhân viên của đội ngũ này đã tăng gần gấp ba, lên hơn 80 người. 

Ngành thiết kế gặp thời

Xu hướng trên đã tạo đà cho ngành thiết kế phát triển mạnh ở Trung Quốc và các nhà thiết kế đang trở thành một nguồn lao động khan hiếm. Những công ty lớn của Trung Quốc nay xây dựng riêng cho mình một đội ngũ thiết kế hoặc thuê các nhà thiết kế bên ngoài lo phần sáng tạo ra các sản phẩm mới. Một số công ty thậm chí còn yêu cầu báo chí không nêu tên các nhà thiết kế giỏi của mình trên báo vì sợ bị đối thủ cạnh tranh “săn” mất.  

Nhưng ở một góc độ nào đó, lỗ hổng về nhân lực trong ngành thiết kế ở Trung Quốc đang dần dần được lấp đầy. Một trong những nguyên nhân là thiết kế đang trở thành một trong những môn học chủ yếu ở các trường đại học của Trung Quốc. Từ khi Đại học Hồ Nam mở trường thiết kế đầu tiên cách đây 23 năm, môn học học này đang được phát triển rộng khắp. Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh thì sắp mở một trung tâm thiết kế rộng 60.000 mét vuông. Ở Quảng Châu, Học viện Mỹ thuật vừa mới được dời đến một tòa nhà tám tầng có khả năng tiếp nhận 3.000 sinh viên thiết kế công nghiệp - gấp năm lần con số hiện tại.  

Tính chung, Trung Quốc hiện có 400 trường dạy thiết kế, có khả năng đào tạo 10.000 nhà thiết kế công nghiệp mỗi năm so với con số 1.500 cách đây năm năm. Nước này cũng đang đưa vào chương trình giáo dục phổ thông một môn học mới mang tên công nghệ và thiết kế, theo đó học sinh được học về lịch sử ngành thiết kế và những hiểu biết cơ bản về một thiết kế tốt.

Ngoài ra, hàng trăm công ty tư vấn thiết kế đang mọc lên ở những thành phố lớn của nước này như Thượng Hải, Bắc Kinh, Quảng Châu. Ngay cả những nhà thiết kế nước ngoài cũng đang đổ xô đến Trung Quốc để đi tìm cơ hội ở thị trường đông dân nhất thế giới này.

Theo Thời báo Kinh tế SG