Thậm chí chỉ với 6 ngày làm thủ tục, Singapore vẫn chưa phải là nơi nhanh nhất hoàn tất thủ tục khởi đầu kinh doanh – toàn bộ qui trình có thể thực hiện nhanh hơn và rẻ hơn ở Canada, Úc, Mỹ và New Zealand.

Nhưng nhìn chung, tính toàn bộ các yếu tố khác như việc cấp giấy phép kinh doanh, thuế, quyền hợp pháp và chế độ bảo hộ nhà đầu tư, Singapore đứng thứ hai trên thế giới (sau New Zealand) về môi trường thuận lợi cho kinh doanh.

6 nước châu Á có trong top 30

Báo cáo về Kinh doanh mới nhất của Ngân hàng Thế giới cho năm 2006 xếp hạng 155 nền kinh tế dựa trên những cải tổ và qui định kinh doanh chính, sử dụng 22 quốc gia OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) làm chuẩn.

Các chỉ tiêu đánh giá mức độ của các qui chuẩn của chính phủ và chế độ bảo hộ quyền tài sản/nhà đầu tư và ảnh hưởng về thời gian và chi phí của những hệ thống này lên kinh doanh. Báo cáo mới nhất cũng kiểm tra những ảnh hưởng của thuế lên kinh doanh.

Nghiên cứu này không tính đến các biến số như chính sách kinh tế vĩ mô, khoảng cách gần với những thị trường lớn, chất lượng hạ tầng, sự biến động tiền tệ, cảm nhận của nhà đầu tư, an ninh hay tham nhũng. Và, như nhiều doanh nhân có thể làm chứng, tại nhiều nước, đừng nói đến kinh doanh nếu không lót tay cho các quan chức – một yếu tố làm chi phí kinh doanh tăng đáng kể.

Trong khi không tính đến tham nhũng một cách trực tiếp, báo cáo này nhấn mạnh các qui định đơn giản, minh bạch sẽ giúp giải quyết được vấn đề này, Caralee McLiesh, nhà kinh tế học của World Bank và đồng tác giả của báo cáo này, nói.

Phát biểu với các phóng viên tại Đông Á qua hội thảo video từ Washington ngày hôm qua, bà McLiesh nói cách tốt nhất để loại trừ tham nhũng là giảm bớt các thủ tục trong kinh doanh – và giảm thiểu những cơ hội đút lót.

Ngoại trừ 5 trong tổng số 22, các nước OECD còn lại đều nằm trong top 30 theo chỉ số ‘dễ dàng thực hiện kinh doanh’ của báo cáo, và 6 nền kinh tế Đông Á nằm trong top này. Ngòai Singapore, còn có Hong Kong (đứng thứ 7), Nhật (đứng thứ 10), Thái Lan (đứng thứ 20), Malaysia (đứng thứ 21) và Hàn Quốc (đứng thứ 27).

Tuy nhiên báo cáo này cho biết Đông Á tụt hậu so với các khu vực khác về việc thực hiện cải tổ để mở đường cho các công việc kinh doanh mới và tạo công ăn việc làm. Khu vực này đặt ít gánh nặng qui chế lên làm ăn kinh doanh – chỉ đứng thứ 2 sau OECD – nhưng lại cải tổ chậm hơn so với Đông Âu (là khu vực cải cách kinh doanh năng động và sâu rộng nhất)và gần như cả các khu vực khác nữa.

‘Nhiều nền kinh tế Đông Á cạnh tranh giành những doanh nghiệp mới và công ăn việc làm có nguy cơ tụt hậu phía sau các nước đơn giản hóa qui chế và tiếp tục làm môi trường đầu tư trở nên thân thiện hơn,’ Michael Klein, nhà kinh tế học thủ lĩnh của Tập đoàn Tài chính Quốc tế, chi nhánh về lĩnh vực tư nhân của Ngân hàng Thế giới, nơi đồng tài trợ cho cuộc nghiên cứu này, nói.

Việt Nam được hạng cao nhờ luật phá sản

Một ngoại lệ là Việt Nam, đứng thứ ba trong hạng mục Nước Cải tổ – sau Serbia và Montenegro, và Georgia – năm ngoái, đã đưa ra luật phá sản và ban hành các biện pháp hợp lý hóa các biện pháp thi hành cam kết và cắt giảm chi phí đăng ký bất động sản.

Trong khi xếp hạng cao về đơn giản các thủ tục kinh doanh có nghĩa là một môi trường qui chế tốt cho kinh doanh, điều này không có nghĩa là quốc gia đó không có qui chế quản lý, báo cáo chỉ ra.

‘Tất cả các nước xếp hạng cao đều quản lý việc kinh doanh, nhưng họ làm vậy với các cách thức ít tốn kém hơn và đơn giản hơn.’, báo cáo nêu rõ. Lấy ví dụ năm nước Bắc Âu, cả 5 đều nằm trong danh sách top 15, không hề lơ là quản lý.

‘Thay vào đó, họ có những qui chế đơn giản cho phép công việc kinh doanh có năng suất hiệu quả và tập trung can thiệp vào những yếu tố cần thiết – bảo hộ quyền tài sản và cung cấp các dịch vụ xã hội.’

Mặc dù thuế cao – 52% ở Phần Lan và Iceland, 60% ở Na Uy; chỉ 8% hoạt động kinh tế tại các nước Bắc Âu này diễn ra ở ‘lĩnh vực không chính thức’ của các hoạt động kinh doanh không đăng ký (chui). Lý do là làm ăn kinh doanh được hưởng dịch vụ công cộng xuất sắc cho tiền thuế họ đóng. Ví dụ, Đan Mạch có cơ sở hạ tầng tốt nhất thế giới. Na Uy đứng đầu với chỉ số phát triển con người, với Thụy Điển ngay theo sau. Tại các nước Bắc Âu, cũng như các nước khác trong top 30, các nước cải cách không cần phải chọn lựa giữa việc tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường kinh doanh và việc thực hiện bảo hộ xã hội. Các nước này đã tìm ra cách thực hiện được cả hai.

Vị trí hàng đầu thuộc về New Zealand, nước cung cấp cho các nhà đầu tư sự bảo hộ tốt nhất chống lại các hành vi ‘tự giao dịch’ như ‘buôn bán tay trong’, báo cáo nêu rõ, theo sau là Singapore.

Luật lệ ở Singapore nhiều đến nỗi một luật sư mô tả việc hành nghề luật ở đó như là ‘nhón chân qua vườn tulip’, báo cáo nói.

Các nước chiếm thứ hạng cao trong thế mạnh bảo hộ nhà đầu tư đều yêu cầu sự tiết lộ nhanh chóng và sự chấp thuận của cổ đông cho các giao dịch với các yếu tố xung đột về lợi ích.

Đề cao những ứng dụng điện tử

Muốn một nhà kho 2 tầng rộng 1300 mét vuông với điện, hệ thống cấp, thoát nước và một đường dây điện thoại theo đúng qui định của tất cả các tòa nhà và khu vực. Một công ty cỡ vừa điển hình sẽ cần những gì để xây dựng một nhà kho như thế?

Theo báo cáo của World Bank về Kinh doanh trong năm 2006, New Zealand là nơi dễ nhất trên thế giới để xây dựng một nhà kho như vậy. Nhà thầu chỉ cần hoàn thiện 7 thủ tục trong 65 ngày và 6.800 USD để thỏa mãn được tất cả các qui định. Tất nhiên là chưa tính đến thời gian và tiền bạc thực tế phải bỏ ra để xây dựng tòa nhà đó.

Nhưng Singapore cũng nằm trong số những nơi dễ dàng nhất cho việc xây dựng nhà kho – đứng thứ tư sau New Zealand, Nhật và Đan Mạch, trong số 155 nước thuộc phạm vi báo cáo.

Hơn nữa, báo cáo này cũng khen ngợi rất nhiều Singapore về các biện pháp chủ động trong các dịch vụ chính phủ điện tử. Ví dụ như việc khai thuế điện tử. Việc thu thuế tại đây trong đầu những năm 1990 bị ùn tắc với hàng đống đơn khai thuế chưa xử lý, trở thành ‘dịch vụ công cộng kém nhất’. Vào năm 1998, Cục Thuế Singapore giới thiệu hệ thống khai thuế điện tử. ‘Khai thuế hiện này hoàn toàn phi giấy tờ và chỉ mất 1 ngày – và 90% doanh nghiệp trả thuế đều thể hiện sự hài lòng với việc quản lý thuế.’

45 nước khác cũng đã thực hiện khai thuế điện tử. Với 30 giờ hàng năm, Singapore trở thành một trong những nước trên thế giới nơi khai thuế là nhiệm vụ đơn giản nhất, chỉ sau các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, nơi khai thuế chỉ mất 12 giờ hàng năm. Nhìn chung, các nước Trung Đông và Đông Á có qui trình đóng thuế đơn giản nhất.

Hệ thống chứng từ thương mại điện tử TradeNet của Singapore cũng được nhắc đến trong báo cáo. Trong vòng 2 năm kể từ khi trình làng năm 1989, thời gian để khai báo hàng hóa giảm từ 4 ngày xuống còng 30 phút. Số chuyến hàng được xử lý tăng gấp ba, lên đến 32.000 chuyến một ngày. Báo cáo cho biết, ‘Cải cách đã biến Singapore trở thành nơi thuận tiện nhất cho các nhà xuất khẩu và cải thiện vị trí của nước này như là một trung tâm thương mại toàn cầu.’

Một lĩnh vực nữa mà Singapore xử lý rất hiệu quả là việc xử lý các vấn đề liên quan đến phá sản. Với tỷ lệ thu hồi nợ 91,3 xen/ đôla, Singapore – chỉ sau Nhật (92,6 xen) – chiếm một trong những thứ hạng cao nhất.

Theo SGTT