Bernie Ebbers bị buộc tội lên âm mưu, lừa đảo về chứng khoán và đưa ra những tuyên bố tài chính giả mạo. Trước đó, nhiều người nhận định ông có thể bị kết án tới 85 năm tù.

Ebbers, 63 tuổi, đã bật khóc và ôm chặt lấy vợ khi Chánh án Toà án liên bang tại Manhattan tuyên bố mức án tối qua (13/7). Ebbers cũng đã đồng ý bỏ lại tất cả những gì còn sở hữu để đền bù cho các cổ đông của tập đoàn lâm vào vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Ebbers sẽ bắt đầu thụ án vào ngày 12/10 tới. Đây là mức án nghiêm khắc nhất dành cho một Tổng giám đốc kể từ khi xảy ra vụ phá sản tương tự ở Enron Corp năm 2001.

"Công lý đã được thực thi", Alan Hevesi, một nguyên đơn trong vụ án WorldCom, cho biết, "Ngoài tác hại cho công ty, vụ bê bối này đã tạo bước ngoặt khiến hàng triệu người ngừng việc đầu tư và kinh tế Mỹ đã thiệt hại khoảng 10 tỷ USD vì điều đó".

Ebbers là ai?

Sinh ra tại Edmonton, Canada, Ebbers khởi nghiệp với nghề giao sữa rồi được một học bổng về môn bóng rổ tại trường Cao đẳng Mississippi ở Clinton.

Sau khi tốt nghiệp vào năm 1967, ông ở lại vùng này và bước vào kinh doanh nhà trọ, mua 9 cơ sở vào những năm 1970, trong đó một cơ sở có hoạt động kinh doanh phụ là dịch vụ điện thoại đường dài giảm giá, bằng cách mua sỉ dịch vụ của AT&T rồi bán lẻ lại.

Ebbers và 3 đối tác làm ăn ngồi với nhau trong một quán cà phê ở Hattiesburg, Mississippi, vào năm 1983 để bàn cách mở rộng hoạt động kinh doanh đó. Trên mặt sau tờ giấy lau, họ phác thảo kế hoạch về Công ty Dịch vụ điện thoại đường dài giá rẻ (LDDS).

Người ta nói khi đó Ebbers chẳng biết gì về hoạt động kinh doanh mới này. Nhưng ông biết rõ một điều: càng quy mô lớn càng tốt. Công ty mới chẳng làm ra được đồng lãi nào trong năm đầu tiên song ông muốn nó phải lớn hơn. Ông mua lại ''xả láng'', chủ yếu dùng cổ phiếu thay tiền. Mỗi lần mua lại mang đến thêm khách hàng và doanh thu.

LDDS trở thành công ty giao dịch công cộng vào năm 1989 khi họ sáp nhập với Advantage Companies Inc. Ðến năm 1995, Ebbers đã ''nuốt gọn'' hơn 35 công ty, hầu hết là các đối thủ nhỏ kém vốn của AT&T. Ðầu năm đó, ông mua thêm Williams Telecommunications Group và giành được mạng cáp quang dài gần 20.000 km của công ty này.

Và ông không chỉ còn hoạt động trong lĩnh vực điện thoại. Ông chuyển sang ''dữ liệu'', giao dịch thương mại điện tử và Internet. Công ty được đổi tên thành WorldCom.

Vụ WorldCom mua MFS Communications Co. với giá 14 tỷ USD vào năm 1996 đã nâng vị thế của họ lên đáng kể. Họ mua một mạng cáp quang mới và tiến hành đàm phán mua thêm 1 công ty nữa là UUNet.

Nhưng chính thoả thuận mua MCI Communications Corp. vào năm sau đó thực sự là quả rốcket đẩy WorldCom lên trời cao và biến Ebbers thành huyền thoại. Tuy công ty đã có tầm cỡ thế giới, Ebbers vẫn duy trì đại bản doanh ở Clinton và là công ty duy nhất trong danh sách Fortune 500 nằm ở bang Mississippi.

Ông tự làm cỏ trong vườn, hay chơi bóng rổ, dạy học miễn phí vào Chủ nhật ở nhà thờ và thường ghé một hiệu ăn bình dân gần nhà. Vụ mua lại MCI đã nâng doanh thu hàng năm của WorldCom từ 5,6 tỷ USD lên 32 tỷ USD. Và khi đó, người ta gọi ông là Vua Bernie. Song đây chính là bước đi sai lầm.

Nhiều công ty mới gia nhập thị trường khiến giá giảm. Các công ty nhỏ tách ra từ AT&T giành được quyền tham gia hoạt động kinh doanh điện thoại đường dài, tạo ra mối đe doạ khủng khiếp. Thậm chí trong vương quốc Internet phát triển cực nhanh cũng có vấn đề: quá nhiều mạng nhưng lại ít khách, đẩy giá dịch vụ xuống dưới mức cần thiết để trang trải chi phí.

Nhưng WorldCom vẫn chưa dừng lại: tháng 10/1999 họ đã làm phố Wall bàng hoàng khi liều mạng mua Sprint. Khi đó, nó là vụ mua lại công ty lớn chưa từng thấy. Vấn đề là nó gần như ''bất khả thi''. Nhà chức trách quyết định ngăn cản thoả thuận này vào tháng 7/2000 và có thể nói đó là thời điểm chấm dứt sự tăng trưởng ngoạn mục của WorldCom.

Thậm chí sau khi vụ sáp nhập Sprint thất bại, Ebbers vẫn tiếp tục ''shopping''. Tháng 9/2000, WorldCom mua Intermedia Communications Inc., một công ty điện thoại và Internet địa phương đang gặp khó khăn, với giá 1,6 tỉ USD. Intermedia có cổ phần kiểm soát trong Digex, điều hành các trang Web cho doanh nghiệp.

Nhưng đối với Sidgmore, nó cho thấy Ebbers đã bị lạc lối. ''Ðó là thoả thuận ngu ngốc nhất mọi thời đại'', ông nói. ''Chúng tôi đã bỏ 1,6 tỷ USD để mua một công ty chỉ có giá 50 triệu USD''.

Cổ phiếu của WorldCom sụt giảm mạnh còn khoản nợ của công ty lên tới khoảng 30 tỷ USD. Con đường phát triển bằng cách sáp nhập của họ đã bị chặn lại. Không còn giải pháp nào khác, Ebbers quay sang tiết kiệm chi phí bằng những biện pháp như tắt đèn khi hết giờ làm việc và hạn chế sử dụng điều hòa nhiệt độ.

''Bernie điều hành công ty trị giá 40 tỷ USD như thể một cửa hàng gia đình'', một giám đốc của WorldCom phát biểu trên tạp chí Business Week. ''Ông ta chẳng biết cách làm cho công ty phát triển, ai lại tiết kiệm mấy đồng xu lẻ''.

Và cuối cùng, vị giám đốc điều hành WorldCom bị hạ bệ. Vua đã bị mất ngai.

Theo vietnamnet