Mua sản phẩm và trúng thưởng xe hơi liệu còn được xem là hình thức khuyến mại hợp pháp khi Luật Thương mại có hiệu lực vào đầu năm tới? Đây cũng chính là vấn đề các nhà làm luật đang nghiên cứu để đưa vào Nghị định liên quan đến hoạt động xúc tiến thương mại ở Việt Nam.
Quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại... là những hoạt động không thể tách rời của kinh doanh. Hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh, bán phá giá... dẫn đến tình trạng cá lớn nuốt cá bé được thể hiện một cách khôn khéo thông qua các hoạt động này.
Kết quả dẫn đến là sự thống lĩnh thị trường của DN tiềm lực tài chính mạnh và các DN nhỏ không còn cơ hội tồn tại, phát triển. Các nhà làm luật cho rằng thị trường Việt Nam trong nền kinh tế hội nhập cần phải xem xét vấn đề này.
Bên cạnh Luật Cạnh tranh đã được thông qua và có hiệu lực vào đầu tháng 7 này, Luật Thương mại mới đang được hoàn chỉnh để vừa đáp ứng nhu cầu hội nhập (mà WTO Việt Nam sẽ tham gia là một thách thức), vừa đảm bảo công bằng cho các DN, nhất là các DN vừa và nhỏ.
Không được vượt quá 50% giá trị hàng khuyến mại
|
... Luật Thương mại được soạn thảo dựa trên tinh thần hội nhập vì vậy Nghị định dự thảo mở rộng tầm hoạt động rất nhiều cho DN, giảm bớt các rắc rối và rườm rà trong thủ tục. Một trong những ví dụ đó là qui định về tỷ lệ giá trị khuyến mại, trước đây chỉ có 30% nay được nâng lên 50%...
Thứ trưởng Bộ Thương mại Lương Văn Tự |
Hình thức trúng thưởng bằng ôtô được các DN sử dụng rất nhiều, được xem là hình thức câu khách mạnh nhất hiện nay. Mua nhà trúng xe hơi, uống bia trúng xe hơi... thậm chí mua vải cũng có cơ hội trúng xe hơi.
Tất cả hoạt động khuyến mại tương tự này đang được chỉnh sửa lại trong Nghị định dự thảo mà Bộ Thương mại đang tiến hành lấy ý kiến. Ông Đỗ Thắng Hải, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại thuộc Bộ Thương mại cho biết, hình thức khuyến mại sẽ bị hạn chế ở giá trị chứ không được tùy tiện như nhiều người nghĩ. Theo đó, giá trị hàng hóa dịch vụ dùng để khuyến mại không được vượt quá 50% giá của đơn vị hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại đó trước thời gian khuyến mại. Theo các nhà soạn thảo, điều này có nghĩa khi khuyến mại một chai bia thì sản phẩm hay dịch vụ được sử dụng để tặng hay thưởng không được vượt quá 50% giá của chai bia.
Ông Hải cho rằng việc qui định này nhằm tránh tình trạng một công ty đa quốc gia tiềm lực mạnh đổ tiền vào để "nuốt" những công ty yếu hơn hoặc phá giá để giành thị phần của đối thủ cạnh tranh và thống lĩnh thị trường. Thêm vào đó, Nghị định dự thảo cũng qui định giá hàng hóa, dịch vụ khuyến mại trong thời gian khuyến mại không được thấp hơn 50% giá hàng hóa, dịch vụ khuyến mại đó ngay trước thời gian khuyến mại.
Điều này có nghĩa sản phẩm không được vừa mới giảm giá quá nhiều lại còn khuyến mại quá lớn như thế chẳng khác nào là phá giá. Đối với hàng hóa hay dịch vụ do nhà nước quản lý giá thì không được phép giảm mà chỉ được sử dụng hình thức khuyến mại để thu hút khách hàng. Trong trường hợp thực hiện khuyến mại, Nghị định dự thảo cho phép thực hiện nhiều đợt nhưng thời gian cộng dồn không quá 90 ngày trong một năm, một đợt khuyến mại tối đa là 45 ngày và thời gian giữa những đợt khuyến mại không quá gần nhau mà ít nhất là 30 ngày sau mới được phép thực hiện chương trình khuyến mại tiếp theo.
|
Các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại:
- Nghiêm cấm việc thực hiện hoạt động khuyến mại bằng cách lợi dụng lòng tin và sự thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm của khách hàng
- Nghiêm cấm việc phóng đại giá trị của hàng hóa, dịch vụ để khuyến mại và che giấu giá bán thực của hàng hóa hoặc dịch vụ đó
- Nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động khuyến mại để tạo ra sự so sánh hàng hóa hoặc dịch vụ của đối thủ cạnh tranh
- Nghiêm cấm khuyến mại có quy định bắt buộc khách hàng phải trả tiền hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính khác để tham gia chương trình khuyến mại
Nguồn: trích Nghị định dự thảo về hoạt động xúc tiến thương mại |
Giải thưởng khuyến mại sẽ không được giữ lại ở DN sau khi kết thúc chương trình mà không có ai giành được, thay vào đó Nghị định dự thảo bắt buộc DN phải nộp 50% giá trị giải thưởng còn tồn đọng vào ngân sách địa phương nơi thực hiện khuyến mại hoặc ngân sách Trung ương nếu thực hiện trên nhiều địa phương khác nhau.
Không được dùng chữ "nhất" trong quảng cáo
Nghị định dự thảo qui định DN không được sử dụng các ngôn từ có bao gồm chữ "nhất" trong quảng cáo như sản phẩm duy nhất, chất lượng tốt nhất, hoặc tuyệt đối nếu như các DN không chứng minh được rằng sản phẩm của mình thuộc loại nhất đó. Việc sử dụng những từ ngữ tương tự chữ "nhất" hoặc sử dụng ngoại ngữ có nghĩa "nhất" cũng không được cho phép trong Nghị định dự thảo.
Các DN quảng cáo sản phẩm liên quan đến trẻ em sẽ bị hạn chế hình thức cũng như nội dung vì Nghị định dự thảo qui định những điều khoản nhằm bảo vệ trẻ em, tránh hiện tượng thương mại hóa. Theo đó, quảng cáo có nội dung như đề nghị trẻ em vòi vĩnh cha mẹ, yêu cầu họ hoặc người khác mua hàng hóa hoặc dịch vụ quảng cáo bị nghiêm cấm. Những nội dung quảng cáo như trẻ em sử dụng loại hàng hóa hoặc dịch vụ quảng cáo sẽ có lợi hơn những đứa trẻ khác không sử dụng cũng bị cho là vi phạm.
Hình thức này hiện nay được sử dụng khá phổ biến trong các quảng cáo trên truyền hình, nhất là đối với sản phẩm sữa. Ngoài ra, Nghị định dự thảo cũng cho rằng quảng cáo làm giảm niềm tin của trẻ em đối với cha mẹ và cả thầy cô giáo không nên được khuyến khích nếu không muốn nói là cấm cùng với quảng cáo làm trẻ em suy nghĩ hành động trái với đạo đức hay thuần phong mỹ cũng bị xem là có hại đến trẻ.
|
Qui định 50% giá trị khuyến mại là sự thay đổi đáng chú ý, nhưng đối với DN đó là việc thực thi các qui định. Tuy nhiên, cũng cần chú ý đến hình thức khuyến mại lớn mang chiến lược quốc gia mà các nước áp dụng trong các mùa khuyến mại, giảm giá đến 80% hàng hóa. Không chỉ khuyến khích tiêu dùng trong nước mà còn thu hút khách du lịch đến Việt Nam mua sắm.
Ông Nguyễn Chính, Luật sư trưởng Unilever Vietnam |
Thủ tục xin phép quảng cáo là vấn đề các DN quan tâm nhiều nhất vì đó là một chặng đường gian nan. Ai đã từng trải qua "con đường đau khổ" này dễ dàng hiểu được để có được giấy phép quảng cáo cực khổ và mất thời gian như thế nào.
Tuy nhiên Nghị định dự thảo lại bắt buộc DN phải xin phép mỗi khi tiến hành quảng cáo, có nghĩa là mỗi lần xin phép là phải trình toàn bộ những giấy phép cần thiết cho chương trình quảng cáo đó trên các phương tiện thông tin đại chúng khác nhau. Có những ý kiến đồng tình với quan điểm này, nhưng một số ý kiến trong ban soạn thảo lại muốn cởi trói cho DN và cho rằng chỉ cần thực hiện đăng ký một lần từ cơ quan có thẩm quyền thì có thể thực hiện quảng cáo trên bất kỳ phương tiện nào. Cơ quan nhà nước chỉ thực hiện chức năng làm giám sát nội dụng được quảng cáo trên các phương tiện đó.
Phải hiệp thương khi tham gia hội chợ nước ngoài
|
Hoạt động quảng cáo và khuyến mại khá rầm rộ trong thời gian gần đây. Năm 1998 ở TP.HCM có khoảng 220 chương trình trị giá 71 tỷ đồng, nhưng chỉ riêng sáu tháng đầu năm 2005 có đến 540 chương trình với trị giá 271 tỷ đồng. Hầu hết do các DN có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện cho các sản phẩm như đồ uống, mỹ phẩm, hàng gia dụng...
Trần Phi Nhung, Phó Giám đốc Sở Thương mại TP.HCM |
Tham gia hội chợ nước ngoài mở ra cơ hội xuất khẩu lớn cho DN vì ở đây tập trung nhiều khách hàng lớn đến từ các thị trường trên thế giới. DN Việt Nam đã bắt đầu chú ý đến hoạt động này và lên lịch hàng năm cho các hội chợ chuyên ngành quốc tế. Song điều nhiều người phàn nàn từ hoạt động này của giới DN chính là mạnh ai nấy đi. Thay vì tập trung cùng tham dự, các DN có kế hoạch tham gia riêng của mình.
Từ đó hình ảnh ngôi nhà chung Việt Nam trong các hội chợ trở nên khó thực hiện. Điều này không chỉ đơn thuần do ý muốn của DN mà còn lý do có nhiều nhà tổ chức hay nói cách khác là nhiều công ty dịch vụ tổ chức cho các DN Việt Nam. Mỗi công ty dịch vụ có kế hoạch tổ chức và lựa chọn địa điểm khác nhau trong hội chợ, làm cho chương trình tham gia các DN Việt Nam trở nên manh mún.
Thứ trưởng Bộ Thương mại Lương Văn Tự cho rằng điều này không chỉ làm giảm sức mạnh của DN Việt Nam, hàng hóa sẽ khó thuyết phục khách hàng mà còn làm tổn hại đến hình ảnh và uy tín của quốc gia mà các DN đại diện. Chính từ điều này Nghị định dự thảo sẽ không cho phép các DN Việt Nam tham dự riêng lẻ trong cùng một hội chợ quốc tế. Thay vào đó, Nghị định dự thảo bắt buộc các DN phải hiệp thương với nhau để cùng đi tham dự hội chợ nước ngoài. Trong trường hợp có nhiều công ty dịch vụ tổ chức thì Nhà nước sẽ là người chỉ định công ty nào đó được quyền thực hiện chương trình hội chợ hay xúc tiến thương mại ở nước ngoài.
Hoạt động khuyến mại, quảng cáo, hội chợ triển lãm cần phải được qui định một cách minh bạch và công bằng. Những qui định được đề cập trong Nghị định dự thảo chỉ là những kiến nghị. Các nhà làm luật nhận ý kiến từ DN về Nghị định dự thảo này để có thể hoàn tất vào tháng 10 năm nay.
Theo vnn
