Có thể chia các mặt hàng thành 3 nhóm: nhóm những mặt hàng có lợi thế cạnh tranh cao; nhóm những mặt hàng có mức cạnh tranh trung bình, nhưng có triển vọng phát triển trong những năm tới và nhóm những mặt hàng có sức cạnh tranh yếu hoặc sản lượng hàng hóa còn ít.

Dựa trên những phân tích mới đây về thị trường trong và ngoài nước, ưu thế trong sản xuất..., các chuyên gia đã xác định một số mặt hàng nông sản ở nước ta có lợi thế cạnh tranh cao là gạo, cà phê, điều và tiêu.

Hướng phát triển những mặt hàng này trong thời gian tới đã được phác họa. Theo đó, cây lúa được tập trung phát triển ở những vùng đất thích hợp, có hiệu quả cao, tiếp tục áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, tập trung thâm canh, đưa các giống mới có năng suất chất lượng cao và phù hợp nhu cầu thị trường để tăng giá trị xuất khẩu; đồng thời, đảm bảo nhu cầu an ninh lương thực quốc gia.

Cùng với lúa, là ngô với hướng phát triển dự kiến đạt 4,5 - 5 triệu tấn vào năm 2010.
Riêng đối với cây cà phê, các chuyên gia khuyến cáo, cần thận trọng trong phát triển, bởi hiện nay, cung trên thế giới về mặt hàng này đang lớn hơn cầu, nhất là cà phê robusta. Những khuyến nghị ban đầu là không nên trồng mới thêm cà phê robusta trong vòng 5 năm tới, mà nên ổn định diện tích cà phê khoảng 450.000 ha, tăng cường đầu tư đồng bộ cho cả trồng trọt và công nghệ sau thu hoạch, trong đó có việc đa dạng hóa sản phẩm, chú trọng phát triển thương hiệu, không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đối với điều, tập trung đầu tư nâng cao chất lượng điều nguyên liệu và chú trọng ứng dụng công nghệ chế biến phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, tận dụng các phụ phẩm từ vỏ điều để chế biến dầu điều hoặc làm chất đốt...

Hướng phát triển cây điều cho từng vùng thích hợp được ngành đặc biệt quan tâm liên quan đến các vùng Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên gắn với hướng phát triển công nghệ chế biến phù hợp; chẳng hạn, ở Đông Nam Bộ, cần chú trọng cải tạo, xây mới cơ sở chế biến có công nghệ thiết bị hiện đại để nâng cao chất lượng nhân điều và tăng tỷ trọng tinh chế nhân điều…

Đáng chú ý là hồ tiêu, mặc dù, cánh cửa cho đầu ra của hồ tiêu khá rộng (cả thị trường trong nước và xuất khẩu), song theo khuyến nghị, việc phát triển hồ tiêu cũng cần thận trọng, chỉ nên chú trọng ở những vùng đất thích hợp, cho hiệu quả cao như các vùng đất đỏ bazan, Quảng Bình, Quảng Trị, các tỉnh Đông Nam Bộ, đảo Phú Quốc và một số địa bàn vùng cao như Tây Nguyên… Mặt khác, tăng cường nghiên cứu phát triển tiêu trắng…

Ở nhóm có mức cạnh tranh trung bình, song có triển vọng phát triển trong những năm tới phải kể đến chè, cao su, lạc, rau, hoa, quả và lâm sản. Nhiều ý kiến cho rằng, các sản phẩm này đã có mặt trên thị trường thế giới rất sớm, nhất là Liên Xô cũ và các nước Đông Âu. Trong quá trình phát triển, các mặt hàng này gặp một số khó khăn liên quan đến việc ổn định và phát triển thị trường, đến giá thành và cả những điều kiện thương mại của các thị trường tiềm năng như EU, Mỹ… Do vậy, những năm tới, để các mặt hàng này tiếp tục phát triển, vươn lên chiếm giữ vị trí cao hơn và ổn định hơn trên thị trường thế giới, cũng như thị trường trong nước, cần có chính sách hỗ trợ trong thời gian ngắn hạn.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kế hoạch phát triển cụ thể, nhất là xác định quy mô diện tích hợp lý cho từng loại cây trồng.

Chẳng hạn, với chè chỉ nên giữ ở mức khoảng 130.000 ha, chú trọng tăng năng suất, chất lượng và công nghệ chế biến…, cũng như có những nghiên cứu sâu, toàn diện về cơ cấu các vùng cho phù hợp để tạo sự phát triển bền vững; với rau, quả, hoa và cây cảnh có thể phát triển trên mọi vùng, song nên chú trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long, Lâm Đồng, vùng cao miền núi phía Bắc, vùng Đồng bằng sông Hồng…

Cũng theo khuyến cáo của các chuyên gia, dù rằng sản phẩm chăn nuôi và thức ăn chăn nuôi, mía đường, bông hiện có thể coi là những mặt hàng có sức cạnh tranh yếu, song không vì thế mà "bỏ rơi" hoặc "lơ là" với những mặt hàng này, bởi đối với một số vùng, đây là những ngành tiềm năng. Vấn đề là cần khắc phục những hạn chế để nâng dần vị thế cạnh tranh. Đó là các giải pháp liên quan đến khâu thú y, thức ăn, giống và những giải pháp hạ giá thành với sản phẩm chăn nuôi, hay gắn chăn nuôi bò sữa với công nghiệp chế biến sữa hoặc chú trọng phát triển nguyên liệu mía gắn với quy hoạch, sắp xếp các nhà máy đường thuộc doanh nghiệp nhà nước theo hướng cổ phần hóa, và đa sở hữu…

Theo Đầu Tư