Nằm ở vị trí khuất, gian trưng bày của các doanh nghiệp TPHCM tại Hội chợ Intermach 2005 ở Bangkok, Thái Lan, như mất hút giữa những gian hàng được thiết kế nổi bật của các công ty nước ngoài. Nhìn bề ngoài, thiết bị của các doanh nghiệp TPHCM chẳng có gì cuốn hút, nếu không nói là lép vế trước dáng vẻ bề thế, hiện đại của sản phẩm do Nhật, châu Âu… chế tạo. Thế nhưng, gian hàng TPHCM vẫn thu hút khách đến tìm hiểu, giao dịch nhiều không kém, thậm chí còn đông hơn gian hàng trưng bày thiết bị cùng loại của Trung Quốc ở cạnh đó.

 “Kết quả bước đầu cho thấy lần đi này thành công”, ông Phan Minh Tân, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, khẳng định vào thời điểm hội chợ mới mở cửa được sáu giờ. Tới lúc đó, các doanh nghiệp đã nhận được ba yêu cầu đặt hàng và ký khoảng 10 bản ghi nhớ.

Hội chợ Máy móc thiết bị Intermach 2005 diễn ra tại Bangkok từ ngày 11 đến 15-5-2005. Đây là lần đầu tiên Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM tổ chức cho các đơn vị tham gia chương trình nghiên cứu chế tạo thiết bị để giúp doanh nghiệp hiện đại hóa với chi phí thấp đưa sản phẩm đi giới thiệu ở nước ngoài. Thành phố đã chọn ra 12 trong số 35 sản phẩm được chế tạo trong khuôn khổ chương trình để tham gia hội chợ ở  Thái Lan.

Vì là lần đầu tiên nên lúc đầu ai cũng lo không tìm được khách hàng. Chính vì thế, một số đơn vị không dám đưa sản phẩm đi, mà chỉ mang theo catalogue để khỏi tốn tiền chuyên chở về lại Việt Nam nếu không tìm được người mua. Ngay đêm trước ngày khai mạc, ông Diệp Bảo Cánh, Giám đốc Công ty Tân Kỷ Nguyên, còn nghĩ đến giải pháp tặng chiếc máy thông gió trị giá 1.100 đô-la Mỹ cho người quen nếu không tìm được đại lý tiêu thụ. Nhưng ông đã quá lo xa.

  Ngay tại hội chợ, doanh nghiệp đã ký được bốn hợp đồng bán các máy cán xà gồ thép, máy cán vòm và máy cán sóng ngói (tấm lợp). Bên cạnh đó, còn có ba công ty yêu cầu phía Việt Nam trở lại Thái Lan để đàm phán hợp đồng mua các thiết bị làm vật liệu xây dựng và ba công ty khác đề nghị gửi bảng báo giá chi tiết. Ngoài ra, các loại máy vê chỏm cầu, thiết bị dùng trong ngành dược phẩm… cũng được nhiều khách hàng quan tâm và có nhiều khả năng hợp đồng sẽ được ký trong những tháng tới. Riêng máy thông gió, Công ty Tân Kỷ Nguyên nhận được ba hợp đồng cung cấp 40 sản phẩm trong đợt đầu. Ngoài ra, Tân Kỷ Nguyên còn chọn được hai trong số năm đơn vị muốn làm đại lý bán hàng của công ty.

Khách đến giao dịch tại gian hàng TPHCM khá đa dạng, từ doanh nhân nước ngoài đang làm việc tại Thái Lan, các chủ doanh nghiệp lớn của địa phương cho đến những người nhìn bề ngoài có thể đoán họ là chủ của những cơ sở sản xuất nhỏ. Từ thông tin ghi nhận được tại hội chợ, ông Phan Minh Tân nhận định, Thái Lan tuy có nhiều đại gia trong ngành chế tạo máy nhưng thị trường vẫn còn “đất” cho doanh nghiệp cơ khí Việt Nam “dụng võ”. Trước hết, Thái Lan có nhiều công ty nhỏ và họ quan tâm đến những thiết bị có giá rẻ và chất lượng phù hợp và đây là những điều kiện mà doanh nghiệp cơ khí Việt Nam có thể đáp ứng. Bên cạnh đó, sản phẩm của các công ty lớn trong khu vực đều được sản xuất hàng loạt trên dây chuyền, nên họ chỉ quan tâm chế tạo các thiết bị có nhu cầu tiêu thụ lớn. Trong khi mảng thị trường đối với loại thiết bị đơn chiếc, nhu cầu đặt hàng ít, hầu như không mấy ai quan tâm.

Đáng chú ý là khách hàng ký hợp đồng mua sản phẩm hoặc muốn làm đại lý tiêu thụ thiết bị của Việt Nam tại Intermach 2005 không chỉ có các công ty đóng tại Thái Lan, mà còn có những đơn vị đến từ Ấn Độ, Malaysia, Singapore, Indonesia, các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất và Iraq. Đó là dấu hiệu cho thấy Việt Nam có cơ hội để mở rộng xuất khẩu thiết bị sang nhiều nước khác. Ông Phan Minh Tân nói: “Sau Intermach 2005, chúng tôi sẽ báo cáo với Ủy ban Nhân dân TPHCM xin hỗ trợ để tiếp tục tổ chức cho doanh nghiệp ngành cơ khí tham gia những hội chợ ở các nước khác trong khu vực”.

Mục tiêu ban đầu của chương trình hiện đại hóa với chi phí thấp của TPHCM nhằm nghiên cứu chế tạo thiết bị để cung cấp cho doanh nghiệp thay cho nhập khẩu. Tuy nhiên, sau các cuộc triển lãm ở trong nước, TPHCM nhận thấy nhiều doanh nghiệp nước ngoài quan tâm đến máy móc, thiết bị của Việt Nam chế tạo nên mới nảy ra ý định đưa sản phẩm đi triển lãm ở nước ngoài. Quyết định này vừa giúp các công ty cơ khí mở rộng thị trường vừa tạo điều kiện cho các đơn vị nghiên cứu học hỏi và định hướng cho công tác nghiên cứu, chế tạo thiết bị. Ông Trần Quốc Anh, Phó viện trưởng Viện Cơ học ứng dụng, tiết lộ: “Tìm hiểu các máy móc trưng bày tại Intermach 2005, tôi nhận thấy một số thiết bị mình có thể làm được và trước mắt, viện sẽ nghiên cứu để chế tạo máy cuộn ống thép dạng xoắn, là sản phẩm có phạm vi ứng dụng khá rộng”.